«Голиаф»
«Oibaq, bro»Режиссер Әділхан Ержановтың «Голиаф» фильмі басқару мен бағыну тақырыбын терең қозғаған туынды. Бұл фильмнің сюжеті Қаратас ауылының тұрғындары Пошаев пен Арзудың қарама-қайшылығына құрылған. Әділхан Ержанов үшін Қаратас ауылы Габриэль Гарсиа Маркестің Макондосы секілді.
«Жүз жылдық жалғыздық» романы мен «Голиаф» фильмінің ұқсастығы өте көп. Фильмдегі магиялық құбылыстар, адамдардың уақыт заңдарына бағынбауы, күштінің әлсізге тирандығы, зорлық пен зұлымдық, абсурдқа толы әрекеттер романды еріксіз еске түсіреді. «Жүз жылдық жалғыздық» романы арқылы Перес Хименес, Порфирио Диас секілді диктаторлардың зұлымдығын анық түсінуге болатын болса, «Голиаф» фильмі арқылы да Назарбаев режимінің қасіреті мен азабын анық көруге болады.
Басты кейіпкерлер – зұлым Пошаев пен дәрменсіз Арзу. Фильмдегі ең алғашқы шиеленіс – Пошаевтың Арзудың әйелін өлтіруі. Пошаев бас көтеріп, қарсы пікір білдірген адамды тірі қалдырмауға бекінген. Осы тұста әйелі өліп, жалғыз қызы ғана қалған Арзу Пошаевтың қарамағында қызмет істеуге келісім береді. Бұл келісімді қызметкерлер түсінбейді және ішінде кек бар адамға күдіктеніп қарайды. Дарға асу мен атудың куәсі болған халық өлім қорқынышын қаншалықты сезінсе, жақын жанынан айырылған адам да өлім қорқынышын соншалықты сезінеді. Осы тұжырымға сенген Пошаев Арзуды тәуелді және кек алуға қабілетсіз адам деп есептейді.
Пошаев – биліктің, Арзу – халықтың типтік образы секілді. Бұл сөзімізге Пошаевтың халықты басып ұстау үшін адамдарды өлтіруі, өлімді де ақшамен ұмыттыруға талпынуы, Арзудың контейнерде өтіп жатқан кедей өмірі мен дәрменсіздігі дәлел. Фильмдегі зұлымдық, әділетсіздік, енжарлық – қоғамдағы адамдар туралы ойлауға итермелейді.
Әйелі өліп, ағасы қаза болған Арзуға «Адамның адамға кек сақтамағаны дұрыс» деп мейірімділік туралы мораль мүңкітіп, адамгершілік туралы ақыл айтқан дін өкілі – дінді халықты басқару үшін пайдаланып, Құдайды тобырды билеп-төстеу үшін қолданатын молдаларды еске түсіреді. Үш адамды аяусыз ұрып, зорлық-зомбылық көрсетіп жатқан сәтте: «Күлдір-күлдір кісінетіп, Күренді мінер ме екенбіз?!» деп жыр айтып отырған кейіпкер де кейбір адамдарды еске салады.
Фильмдегі басты назар аударатын нәрсе – Қаратас ауылының тұрғындары. Бұл тұрғындар демократиялық құндылықтар туралы ойламайды, бақыт жайлы да ойланып қиналмайды. Барлық бақыт – зауыттағы жұмыстан шығып қалмау және өлмеу секілді.
Әділхан Ержанов фильмді Інжілдегі Голиаф пен Давидтің қарама-қайшылығы негізінде түсірген. Бұл – жақсы мен жаманның, әлді мен әлсіздің, үлкен мен кішінің күресі. Фильмде де жақсы мен жаманның, әлді мен әлсіздің, үлкен мен кішінің, билік пен халықтың, құлдық пен бостаңдықтың, культура мен натураның күресі бейнеленеді. Арзудың бойынан ғылым-білім мен культураның нышаны байқалады. Пошаев – тағылық тіршілікті таңдаған адам...
«Oibaq, bro»