جست‌وجوی قطب‌نمایی اخلاقی در جنگ غزه
نیکلاس کریستفاگر فقط دغدغه‌ی جان آدمی در اسرائیل را دارید یا فقط نگران جان آدمی در غزه هستید، یعنی واقعاً غم جان آدمی را ندارید.
نیکلاس کریستف، نیویورک‌تایمز، ١٩ مهر ١۴٠٢
حملات وحشت‌افکن حماس علیه غیرنظامیانی که در خانه‌هایشان بودند و در کنسرت مشغول پایکوبی بودند، ۱۱ سپتامبر اسرائیل خوانده شده است و این قیاس منصفانه‌ای است.
امیدوار باشیم که اسرائیل در برابر این گستاخی واکنش خردمندانه‌تری از آنچه ما در آمریکا به حمله به کشورمان نشان دادیم، نشان بدهد.
حرف‌های بسیاری زده می‌شود که حماس را باید نابود کرد و حماس سزاوار آن است. به عنوان روزنامه‌نگاری که بارها به غزه رفته، از همدلی عده‌ای از آمریکایی‌ها و اروپایی‌ها با سازمان زن‌ستیز و سرکوب‌گر وحشت‌افکنی چون حماس احساس اشمئزاز می‌کنم. اگر دغدغه حقوق بشر دارید، باید شاهد نابودی حماس باشید.
اما فروپاشاندن سازمان‌های تروريستی از آنچه به نظر می‌رسد می‌تواند سخت‌تر باشد و پرسش‌های اخلاقی آزارنده‌ای را درباره صدمات ناخواسته به وجود می‌آورد. طالبان نیز مستوجب نابودی‌اند، اما در نهایت این آمریکا بود که از صحنه افغانستان پاک شد. من نگرانم که اسرائیل ممکن است با حمله‌ای زمینی همان‌طور که ما عراق را درو کردیم وارد غزه شود.
نیل کنی-گویر، از مدیران اجرایی ارشد مرسی کور غزه را خوب می‌شناسد و فکر می‌کند که اسرائیل می‌تواند بیشتر رهبران حماس را بکشد یا دستگیر کند. اما از من می‌پرسد: «ولی به چه قیمتی برای زندگی غیرنظامیان؟» او متذکر شد که درگیری خیابانی ممکن است منجر به قیامی در کرانه‌ی باختری و جنگی در مرز لبنان نیز بشود.
غزه اندازه‌اش نصف شهر نیویورک است و حدود ۲.۲ میلیون نفر در آن خانه دارند که تقریباً نیمی از آن‌ها کودکان‌اند. در سراسر جهان پس از حملات تروريستی بسیاری با اسرائیل همدلی دارند، چنان‌که باید، ولی اگر حمله‌ای زمینی منجر به جان باختن هزاران کودک در غزه در نبردهای خانه به خانه شود، این مسیر را می‌شود ادامه داد؟
اسرائیلی‌هایی که سوگوار جان‌باختگان‌شان هستند ممکن است برای‌شان مهم نباشد. هاویو رتیگ گور روزنامه‌نگار اسراییلی می‌گوید که این کشور دچار زلزله‌ای شده و حالا مصمم است که به هر قیمتی که شده کاری را که باید انجام دهد.
او روز شنبه در تایمز اسرائیل نوشت: «یک اسرائیل امن می‌تواند وقت و منابع بسیار بیشتری صرف پیامدهای حمله‌ای زمینی به غزه کند؛ اسراییلی آسیب‌پذیرتر از عهده چنین کاری بر نمی‌آید.» مسئولان اسرائیلی نیز مضمون مشابهی را پیش کشیده‌اند.
یوآو گالانت وزیر دفاع اسرائیل گفته است: «ما با حیواناتی انسان‌نما در نبردیم و بر همین مبنا هم عمل می‌کنیم.» از مسئول دیگری نقل قول شده است که گفته غزه تبدیل به «شهری از چادرها» خواهد شد.
خاخام یوناتات یافه در چاپاکوآ در نیویورک نامه‌ی سرگشاده‌ای نوشته است که در آن متذکر شده این حملات تروريستی یهودیان را به شدت جریحه‌دار کرده است. او می‌نویسد: «حالا، اسرائیل مثل هر کشوری عمل خواهد کرد که همسایه‌ای خونخوار به او حمله کرده باشد و شهروندان‌اش را به قتل رسانده، شکنجه کرده، ربوده و مثله کرده باشد. و موقعی هم که جهان ناگزیر به توسل یهودیان به زور اعتراض کند، برای ما مهم نخواهد بود.»
من این جراحت و خشم را می‌فهمم. چه کسی می‌تواند ویدیوی شانی لوک، زن ۲۲ ساله‌ای را ببیند که حماس ربوده و نیمه‌برهنه و زخمی در غزه گردانده و احساس خشم نکند؟
اما این حس و حال برای من یادآوری روزهای بعد از ۱۱ سپتامبر در آمریکاست که ما دل به طوفان بلا زدیم. من مرتب درباره‌ی خطرات حمله به عراق مطلب می‌نوشتم ولی آمریکایی‌ها مالامال از درد، اعتماد به نفس و عزمی جزم بودند. چیزی که نداشتیم اندکی حس فروتنی بود.
خاورمیانه هر روز مصداق خوبی است برای این درس فروتنی. اسرائیل خودش در پرورش حماس در غزه سهم داشت چون فکر می‌کرد رهبران دینی در مسجد خواهند ماند و خطرشان از ملی‌گراها کمتر خواهد بود. حمله اسرائیل به لبنان در سال ۱۹۸۲ نیز ناخواسته بذر رشد حزب‌الله را در مرز شمالی‌اش کاشت.
دلیلی دارد که چهار نخست‌وزیر پشت سر هم اسرائیلی تصمیم گرفتند به غزه حمله نکنند و این منطقه را اشغال نکنند. نبرد شهری کابوسی است چه برای آمریکایی‌ها در فلوجه یا روس‌ها در گروزنی و تلفات غیرنظامی همیشه عظیم هستند. این امر به ویژه در جایی مثل غزه که غیرنظامیان نمی‌توانند به جایی فرار کنند بیشتر صادق است.
اگر مسئولیتی اخلاقی در قبال کودکان اسرائیلی داریم، همین مسئولیت اخلاقی را در قبال کودکان فلسطینی نیز داریم. زندگی آن‌ها هم ارزشی یکسان دارد. اگر فقط دغدغه‌ی جان آدمی در اسرائیل را دارید یا فقط نگران جان آدمی در غزه هستید، یعنی واقعاً غم جان آدمی را ندارید.
لوازم عملی این سخن دشوار است. اسرائیل حق پاسخ دادن دارد و در جنگ غیرنظامیان ناگزیر صدمه می‌بینند.
وفا علیان یک مددکار ساکن غزه که چند سال پیش به کانادا مهاجرت کرده است به من می‌گوید: «امروز بیدار شدم و دیدم محله‌مان با خاک یکسان شده و ساختمانی که خانه من در آن بود دیگر وجود ندارد. خاکستر شده است.»
علیان می‌گوید نمی‌خواهد هیچ کس چه اسرائیلی باشد چه فلسطینی هدف قرار بگیرد بلکه فقط می‌خواهد این دو دولت با مسالمت کنار هم زندگی کنند. من مردم بسیاری از قبیل او در غزه دیده‌ام – هر چند البته کسانی هستند که وقتی موشک‌ها به مقصد اسرائیل روانه می‌شود جشن می‌گیرند.
وقتی صدای وزیر دفاع اسرائیل را می‌شنوم که فلسطینیان را حیوان می‌خواند به خود می‌لرزم. حماس از اسرائیلی‌ها انسان‌زدایی می‌کند ولی ما نباید از مردم بیگناه غزه انسان‌زدایی کنیم.
در غزه هیچ راه حل بهینه‌ای وجود ندارد درست مثل وضعیت افغانستان یا عراق. تقدیر ما زیستن در جهانی است که بیشتر آکنده از مشکل است تا راه حل و رواست که درباره قدم‌های بعدی که برمی‌داریم احساسات متناقضی داشته باشیم. اسرائیل در هفته‌های آتی با تصمیم‌های دشواری مواجه خواهد بود؛ دشواری‌اش پاسخ دادن به جنایات جنگی است بدون ارتکاب جنایات جنگی.
ما نمی‌خواهیم در غزه وضعیتی را که یک سروان ارتش آمریکا در ویتنام در سال ۱۹۶۸ توصیف کرده بود تکرار کنیم: «برای نجات دادن شهر، لازم بود که آن را نابود کنیم.»
توصیه‌ای که ما آمریکایی‌ها باید به اسرائیل بکنیم سه جنبه دارد و قبول داریم که پیروی از آن دشوار است. اول، اینکه اسرائیل به تعقیب ضاربان بپردازد حق اوست. دوم، نبرد شهری کارنامه‌ای ضعیف برای تحقق اهداف خود دارد – و تاریخی سرشار از تلفات هولناک دارد. سوم، اگر قطب‌نمای اخلاقی شما فقط به رنج‌های یک سو حساسیت دارد، قطب‌نمای شما خراب است و انسانیت شما نیز مشکل دارد.