Футбол бошқача ракурсдан

Футболни эл қатори мен ҳам кўрдим. 45 рақамдаги футболчи яхши ўйнади. Ижтимоий тармоқларда билдирилаётган кўпчилик фикрларга қўшиламан. Бола ҳали ёш. Катта босимни кўтаришга ўрганиши керак. Ўткан постимдаям айтиб кетувдим - эмоционал босимни кўтариши учун ҳам футболистларга кўп пул тўланади. Гвардиола ҳам айтди, мен унинг хатосига эмас, хатога қилган реакциясига баҳо бердим, деб.

Мен эса бугун эътиборингизни бошқа ракурсга қаратмоқчиман. Бугун оппортунизм ва "миллий қусуримиз" ҳақида гаплашамиз.

Ўйин бошланишидан олдин гуглга кириб, прямая транслация қиладиган сайтларни анчаа қидирдим. Кўпчилигига кирдим ва кирганимга пушаймонам ҳам бўлдим. Битта линкни устига босасиз, 10 та вебсайт очилиб кетади, ҳаммаси ўрисча онлайн қиморҳоналар.

Охири топдим. Битта сайтда бир ўрис бола ўзи шархлаб обераётган экан(энди уям қаердандир олиб тарқатаяпти ва эслатма - Англия футбол матчларини тарқатиш Буюк Британия қонунчилиги бўйича жиноят!).

Кирдим. Ўйин бошланди. Битта хато ва Голлл! Ўрис коментатор 45-рақам остидаги ўйинчига танқид ўқларини ёгдира бошлади. Бу танқид эмас, хейт(сабабли нафрат) эканлигини тушуниш қийин эмас эди. Гап орасида унинг транслациясини кўраётганлар рекорд даражага етганини ва бунақаси олдин бўлмаганини таъкидлаб ўтиб кетди.

Бояги шарҳловчи бугунги қилаётган меҳнатини қадрламоқчилар бўлса, деб экранга банк рақамларини ташлади. Ва донат (donate) қилганлар ҳохлаган коммент қолдиришса, транслациясига қўшиб кўрсатишини қистириб кетди.

Энг қизиқ жойи мана шу ерда бошланди. Экранда Ўзбекча исмлар ва ўзбекча патриотизм кўрина бошланди:

Husanov лучший! Бла бла!

Шарҳловчиниям миясига тепиб қолди, ҳамма ўзбеклар кўраяпти экан, демак Ҳусановни мақташим керак!

Ва бабах! Ҳусановни шаънига фақат илиқ сўзлар янграй бошлади, сал қолганда ўзиниям ўзбекман деворарди.

Биласизми, мени нима ҳайрон қолдирди? Ўша россиялик коментатор (ёки тадбиркор) ўзбек спортчисининг ўйинини умуман бошқа давлатдан туриб ўзбекларга сотиб пул қилди. Мени ичим ачиган томони эса, ўзи ёмонлаб турган одамини пул эвазига яхшилаб кетгани, ва бошқа содда ҳамюртларимизнинг бунга лаққа учгани. Бизнинг патриотизм унинг фойдасига ишлади, бизнинг эмас. Эмоция кўзларимизни кўр қилди.

Ўша коментатор ҳақиқий бизнесмен ва ҳақиқий оппортунист экан. Оппортунизм ҳам аслида шу.

Масалани 2-томони.

Негадир "бемақсад қилинган расходлар" дейилса, 1-ўринда кўз ўнгимга Ўзбекистонликлар келади.

Бу даже ҳукумат даражасидаям кўринади. Фойдаси 0 коефициентга тенг маиший кўнгилочар лойиҳаларга миллиардлаб пул тикилади. Бизнинг менталитетдаги бу камчиликни (ёки қусурни) Ўрис қўшниларимиз яхшигина тушуниб етишган. Тарихда Ўрислар келиб бизнинг бойликларимизни ҳарбий йўл билан олиб чиқиб кетган бўлса, энди улар шу ишни онлайн йўл билан қилишмоқда. Ўзбекистонда пластик карталардан ўғирланаётган миллиардларни Ўзбекистонлик ўғрилар қилаяпти дейсизми? Албатта йўқ.

Кун.уз чиқарган охирги видеодан ҳам билиш мумкинки, бизнинг энг катта оғриқли нуқтамиз бу - эмоцияларга берилишимизда. Инглизлар emotional stability дейишади. Ўша нарса жуда кўпчилигимизда йўқ. Ўзбекистонда кўча кўйда бўладиган арзимаган нарсани ортидан келиб чиқадиган жанжаллар, оиладаги майший келишмовчиликлар, ва барчаси биздаги эмоцияларга контрол етишмаётганлиги учун.

Ҳукуматнинг айниқса, "чидама, пидама" деб аёлларни зўравонликка қарши чақираётган лойиҳалари эса просто кулгули. Бу худди, сенга қилинган негатив эмоционал ҳаракатга сен ҳам негатив эмоция билан жавоб бер, дейишга ўхшайди.

Эри-ҳотин урушиши нафақат ўзбек, балки бутун дунё маданиятида бундан миллиард йил олдинам бўлган, бундан кейинам бўлади. Наоборот, шунақа лойиҳаларни деб, менимча, зўравонлик ва ажримлар кўпайиб кетди. Хотинлар тилни тийиш эмас, "чидамаслик" жасорат деб ўйлай бошлашди. Эркаклар эса эмоцияга берилмасликни эмас, хақоратни. Натижада, жамият парчаланиб кетган оилалар, қароридан афсусланган ажрашганлар билан тўлиб кетган (энди буёғини статистик анализ қилиш керак).

Ундан кўра, ҳамма эътибор ва ресурс аҳолининг эмоционал даражасини кўтаришга сарфланса, ҳар қандай мақсадларга тез эришилади.

Футбол кўрмоқчимисиз, қуйидаги саволларни ўзингизга беринг:

1. Мен ўзи футболга қизиқаманми ёки жамиятдаги вайбни деб кўришга мажбурманми?!

2. Ҳозирги молиявий имкониятларим билан ҳохишларим қанчалик бир бирига мутаносиб?!

3. Ҳохишларимни амалга ошириш учун қандай қонуний йўллар бор?!

4. Агар қонуний йўл бўлмаса қандай қилиб, қонун бузилиш рискини камайтиришим мумкин?!

5. Эмоцияга берилиш орқали хато қилмаяпманми?!

Бошқа қарор қабул қилаётганингиздаям шу шаблонни яна ишлатинг. Қайсидир ўғирланган транслацияга кириб, 1000 рубл беришингиз ўзбекларни бошқа миллатлардан устун қилиб ёки сизни ёмонлаётган одамнинг фикрини ўзгартириб қўймайди, ёки Хусанов яхши ўйнаб кетмайди ҳам, просто битта ўғрини бойитганингиз ва унга ўзингизнинг заиф томонингиз - эмоцияларингизни пулга сотиб олиш мумкинлигини билдириб қўйганингиз қолади.

Агар сиз ростан патриот бўлсангиз ана бориб пулга транслация сотиб олинг. Расмий транслацияда ҳеч ким бировни алдамайди. Ўйинчиларга объектив баҳо берилади. Сиз бу информациядан эмоционал эмас, ментал кайф оласиз. Мана шу объектив бахо сизни ривожлантиради. Бизни "тик-ток миллат"дан, савияли миллатга чиқаради.

Агар сизга ростан эмоция керак бўлса, Manchester га бориб Хусанов ёзуви туширилган футболкалардан олинг ва ўйинни стадиондан туриб томоша қилинг ва ҳаммасини имкониятингиз даражасида қилинг. Агар имкониятингиз етмаса, унда имкониятингизни кўтариш учун реал қадамлар ташланг. Инглиз тилини ўрганинг. Малакангизни оширинг ва саноатга керакли даражага чиққанингизда ойлиғингиз ўз-ўзидан ошади ва имкониятларингизни кенгайтиради.

Қўшнингиз $70 000лик тўй қилса, сиз ҳам қора меҳнат билан пул топиб, шунақа қилишингиз керак дегани эмас. Ҳасад ҳам аслида эмоция.

Қарорларни эмоция билан эмас, рационал ва когнитив фикрлаш орқали қабул қиладиган замонда яшаяпмиз. Арзон эмоцияларни деб молиявий ва кераксиз тушкунликка тушиб қолмайлик.

Фикрлаш ўзингиздан.