روبسپیرِ جلاد،لکۀ ننگ انقلاب فرانسه

ماکسیمیلیان روبسپیر(1758-1794)از رهبران رادیکال انقلاب فرانسه مسئول دورۀ ترو و وحشت و دادگاه های کشتار انقلابی و دستگاه پاکسازی و تفتیش.

📍او از جناح چپ روسویی و جمعگرا بود و حزبش،ژاکوبن در تقابل با ایده های لیبرالی انقلاب کبیر فرانسه بود.داعیه دار استبداد اکثریت روسویی بود اما عملا به اقلیتی سرکوبگر تبدیل شدند.نام این چهره رادیکال مذهبی و جمهوریخواه با ترور و وحشت و خشونت و سرکوب مخالفان عجین است.

او شخصیتی یادآور فاشیست دیگر تاریخ فرانسه یعنی ژوزف دو مستر است.لنین جبار روس هم از شیفتگان او بود و خود را با افتخار ژاکوبنی می دانست.از متفکرین معاصر آلن بدیو ستایشگر اوست!

وی به سبب چهرهٔ عجیب و گویش دهاتی و پشتکار شگفت‌انگیزی که داشت، تا مدتی مورد استهزا و تحقیر نمایندگان قرار داشت. این اندیشمند انقلابی دارای مرام روشن و مشخصی بود و به خودش اجازه نمی‌داد که ذره‌ای از آن منحرف شود و بدین جهت، سخنوری‌های او ژرف و دقیق بود، ولی چون فاقد حرارت بیان بود، نمی‌توانست مثل میرابو و بارانف شنوندگان را تحت تأثیر قرار دهد، با اینکه اندیشهٔ عمیق و ژرف‌بینی او را نداشتند.

📍محافظه کاران و عناصر ارتجاعی ضد مدرن عموما انقلاب فرانسه را به روبسپیر و دوره وحشت تقلیل می دهند و با این مغلطه قصد زیر سوال بردن کلیت انقلاب فرانسه را دارند اما تمام لائیسیته،دولت مدرن،ملیگرایی مدنی،حقوق بشر مدرن و آزادیهای اساسی و طلوع سرمایه داری در فرانسه با انقلاب مهم دموکراتیک فرانسه کلید خورد و یکی از سه پایگاه مهم تحقق مدرنیته سیاسی(در کنار انقلاب آمریکا و انگلیس)بوده است.

اما ترور و وحشت:

📅در دوره ترور و وحشت که از ژوئن ۱۷۹۳ و انتهای ژوئیهٔ ۱۷۹۴،(ترور وحشت دوره ای کمتر از یک سال است!) بیش از ۱۶۵۹۵ حکم رسمی اعدام با گیوتین در فرانسه صادر شد که از این میان ۲۶۳۹ مورد در پاریس بود. نزدیک به ۴۰ هزار زندانی در نهایت به اعدام محکوم شدند که نزدیک به نیمی از آن‌ها بدون جلسه دادرسی اعدام شدند یا در انتظار مرگ مردند. مجلسی مرکب از خادمان و مجریان ارادۀ کمیتۀ زیر دست روبسپیر بود و اوامر او را اجرا میکرد.احکام بدون استیناف و سریع الاجرا بود و ظرف 3-4ساعت سریعا خاتمه یابد.در اتهامات بزرگ مدعی العموم که«فوکیه»نام داشت،همۀ اعضای محکمه را جوری انتخاب میکرد که متهم راه خلاص نداشته باشد.آنها بدون آنکه بتوانند از خود مقابل قاضی دفاع کنند محکوم می شدند.ددر نانت از کثرت قساوت وخونریزی کل فرانسه به دهشت افتاد.قحط و غلا تمام فرانسه را در بر گرفته بود تجار باید صورتی از اجناس را به بلدیه می دادند و اگر مخالفتی کرده یا محتکر بودند محکوم به اعدام بودند.

🔴ترور و خونریزی مهمترین وسیله حفظ اوضاع بود که ژاکوبنها که حزب تندروی چپ انقلابی جمهوریخواه بود تحمیل کرده بود.برای وادار کردن مردم به جنگ با مخالفان رعب و وحشت را کارساز دیدند آنان میگفتند از این پس باید شمشیر در فضای فرانسه حرکت کند و انقلابی دیگر می گفت باید ترور را جز دستور روزانه قرار داد.قانون مظنونین میگفت آنانکه بر خلاف آزادی عملی نکرده اند اما به نفع آزادی هم قدمی بر نداشته انددر ردیف خائنین درجه اول محسوب می شوند.

بی سبب نبوده که ژاکوبنها و شخص روبسپیر مورد احترام و وثوق تروریستها و دیکتاتورهایی چون لنین بوده و هستند.یا متفکرین بدکردار ضد آزادی چون آلن بدیو و ژیژک از آنان اعاده حیثیت میکنند. 

🔎تفتیش منازل و توقیف مردم شروع شده و هر روز جمعی را به پای سیاستگاه روانه می داشتند.ملکه را با بی حرمتی دو ماه در سرداب تنگ و تاریک نگه داشته پس از سعی در هتک حرمت، کشتند.نماینده مجلسی که در حکم کشتن لوئی شانزدهم شریک بود و بعد چند نفر از حزب میانه روی ژیروندن اعدام شدند که حزب ژاکوبن در خواست داشت محاکمه بدون فوت وقت و بدون مقدماتی که موجب انزجار عمومی یعنی استماع دفاع و وکیل مدافع صرف نظر شود.در میان کشتار وسیع 3000عمله و 4000دهقان هم بودند.در بسیاری شهرها گروه گروه افراد قتل عام شدند در لیون 200محبوس یکجا تیرباران شدند در نانت 1500نفر تیر باران و 5000نفر بدون محاکمه در ظرف 7ماه به شیوۀ غرق کردن در آب کشتند!بین آنان 300بچه را هم غرق کردند.چنان سبعیتی که امواج آب پی در پی اجساد به ساحل می اورد و آب به کلی مسموم شد و پلیس از خوردن ماهی ممانعت می کرد!

⬛️ژاکوبنها به واقع لکه ننگ انقلاب کبیر فرانسه و روبسپیر و سنت ژوست و دانتون دیکتاتورها و جلادان بزرگ انقلاب بودند که مسئول مستقیم شکست و اضمحلال آرمانهای بلند انقلاب در کوتاه مدت و عقبگردی ارتجاعی،با آلترناتیو فاسد در تباه کاری و سرکوب و رویگردانی خاص و عام از این انقلاب بود.

هر انقلابی با اپوزیسیون غیر دموکرات و آلترناتیو فاسد به قهقرا خواهد رفت.

 دانتون انقلابی تندروی دیگر جمهوریخواه وارد حزب ژاکوبن شده بود و به سبب رقابتی که این حزب با حزب ژیروندن داشت، طبعاً دانتون با پیشوایان حزب مزبور به مخالفت پرداخت و چون به عقیده او شاه و درباریان را باید زندانی می‌نمودند و حال آنکه ژیروندیست‌ها معتقد به محاکمه و اعدام آن‌ها بود. روبسپیر، آنقدر دسیسه بازی نمود و برای دانتون پرونده‌سازی کرد تا مجلس وی را محکوم به مرگ با گیوتین کرد و حکم او در ۵ آوریل ۱۷۹۴ اجرا شد. یکی از سیاستمداران که به‌طور معجزه‌آسا از تیغه گیوتین روبسپیر جان به در برده بود پیشنهاد کرد روی سنگ قبر او (روبسپیر) این جمله را حک کنند: 

«ای عابر! بر مرگ من گریه نکن، زیرا اگر من زنده بودم تو مرده بودی»

 ⚫️روبسپیر پیرو استبداد اکثریت جمعگرایی مثل روسو بود او حزب آنراژه که ضد مذهب بود را خوش نداشت و علیهش توطئه کرد.او به دانتون هم حسد زیادی داشت و به دستیاری سنت ژوست(رادیکال دیگر)موفق با نابودیشان شد.کل فرقه به بهانه دست داشتن در قحطی کشتار شدند و کمون جدید همگی از فدائیان روبسپیر جایش را گرفت.قضاوت دانتون در حالی پیش می رفت که حضار تحت تاثیر قرار گرفته برای او دست می زدند همین وحشتی در روبسپیر ایجاد کرد با دروغپراکنی که آنان در حال احیای سلطنت و تهییج مردم برای شورش هستند این انقلابیون همرزم سابق خود را از دادگاه محروم و احکام کشتار در غیابشان صادر شد.وی حتی از اتهام جاسوسی بیگانگان و هم دریغ نمی کرد و بدین ترتیب تمام افرادی که ذره ایی با او زاویه داشتند را نیز قتل عام کرد.او 4 ماه قدرت قاهر را در دست خود قبضه کرد.

◼️شهرت پوپولیستی این قاتل توطئه گر بین عوام «فساد ناپذیر»بود.

البته زیست او ساده و بی پیرایه و دارای درستکاری مالی و اداری هم بود.او همواره کلمات معصومیت و تقوا را بر لب داشت و زهد فروشی می کرد او ابتدا سلطنت طلب بود سپس چون مومنین تازه ایمان که تعصبی شگرف دارند جمهوریت را تقدیس کرد.روبسپیر مردی مزور و درون پوش بود چنانکه پیروان او نیز چنین اند و سالوس را به اصل حکمرانی در فرانسه برکشید.به نهایت کمال مغرور بود و مثل مفتشین قرون وسطا بر آن بود که حقیقت امور تنها همان است که بر او مکشوف شده و هر کس در عقیده اش شریک نبود در حکم دشمن و خائن میداشت.

▪️تقوی و ایمان و عدالت مرجع او برای کشتار و ددمنشی بود به اصطلاح مسیو اولار«گیوتین را برای اصلاح اخلاق و تحسین ارواح بکار برد».او مخالفان را نابود میکرد اما زمانی که حکم توقف خونریزی میداد مورد توجه عمومی و محبت قرار می گرفت.

روبسپیر ناشر تقوی و عفاف بود و استقرار این صفات دینی را منوط به استقرار دین رسمی می دانست میدانیم که این در تعارض با روح لائیسیته انقلاب بود.وی علنا علیه «مسیحیت‌زدایی» موضع می‌گیرد.او قانونی را برای تصویب به کنوانسیون اجبار کرد :

ملت فرانسه بوجود خدای متعال و بقای نفس ایمان و اعتراف دارد و باید اعیادی برای توجه بخالق و تذکر شرف نفس به خود بگیرد.او در مراسمات شرکت و مجسمه بی دینی را آتش زد.

پس عامل تباهی انقلاب خود یک مذهبی متعصب بود و اتهام بی دینی به لکه ننگ انقلاب نمی چسبد.

درنده خویی این رادیکالهای جمهوری خواه جمعگرا چنان بود که کانت و هگل دو فیلسوف بزرگ که موافق انقلاب بودند از شدت تبه کاری این طیف،چشم امید از انقلاب بستند.اینان عامل اصلی بدنامی و روی سکۀ منفی و منزجرکننده انقلاب کبیر فرانسه بودند که دستاوردهای سترگ مدرنش قابل انکار نیست.آنکه در انقلاب فرانسه فقط گیوتین و خشونت می بیند عملا نسبت به حقایق دیگری در جهت آزادی و خروج فرانسه از فئودالیسم و جهش به سرمایه داری،تحقق منشور حقوق بشر،کوتاه کردن دست دین از حکومت،تشکیل دولت مدرن مشروط،خلع ید اشراف ستمکار و همدست استبداد نامشروطه،تحقق مدرنیتۀ سیاسی و برابری و آزادی دموکرتیک نابیناست.تقلیل انقلاب به خشونت ما را از دیدن وجوه دیگر این منشور چندوجهی دور می دارد.

مسئولیت بگیر و ببند و پاکسازی ترور و وحشت

در جریان انقلاب فرانسه، ماکسیمیلیان روبسپیر و همراهانش مردم را به‌دقت تحت نظر داشتند و با هرگونه مخالفت داخلی بشدت سرکوب می‌کردند. در سال ۱۷۹۳ دولت انقلابی «کمیته‌های نظارت» را در سراسر فرانسه با ۱۲ عضو تأسیس کرد. این کمیته‌ها اجازه داشتند اشراف سابق، خارجی‌ها، فرانسوی‌های تازه از خارج برگشته، مقامات دولتی منفصل از خدمت و خیلی‌های دیگر را شناسایی کنند، آنها را تحت نظر قرار داده و بازداشت کنند.

♦️پس از این تازه کشتار بزرگ شروع شد.در ظرف 47روز در پاریس 1376 نفر کشتار شدند.این عدد بیش از قتهای 14 ماه قبل آن بود.یکی دیگر از محکومین، لاووازیه، شیمیدان پرآوازه بود که برای انجام آزمایش‌های علمی خود تقاضای مهلت نمود ولی یکی از قضات پاسخ داد: «جمهوری انقلابی فرانسه دیگر شیمی‌دان نیاز ندارد»یا شاعر شهیر آندره شینه و مردم فوج فوج به قتلگاه می رفتند حتی بدون شناسایی اولیه و فردی اگر اشباهی گذرش به آنجا افتاده بود هم بدون احراز هویت اعدام میشد.گاهی کودک 17 ساله جای پدر و گاهی پیرمردی 60ساله جای نوجوانی 22ساله به کشتارگاه می فرستادند.به قول تنویل«امروز سرها مثل الواح سنگی فرو می ریزند؛تنها در دو روز 7و8ژوئیه 150نفر کشته شدند.

🔘در نهایت تعدادی از قاتلین و همدستان روبسپیر با دیگران از ترس تحت تعقیب قرار گرفتن توسط او و موج نارضایتی ها،روبسپیر را که خود را"شهید زندۀ جمهوری"و غلام آزادی می دانست،به گیوتین سپردند.هر چند انجام قتل او خود توسط تروریستها انجام شد اما نتیجه،اختتام کشتار و پایان دوره ایی بود که وحشت و ترور نزدیک یکسال بر انقلاب سایه افکنده بود اما این دوره را به تمامی انقلاب تسری دادن غلط رایج محافظه کاران گردیده.

(لیبراسیون- فکتهای تاریخی از انقلاب فرانسه آلبر ماله و ژول ایزاک)