🇪🇹 Ethiopia & Bitcoin — From Remittances to Mining - Why It Matters 

ኢትዮጵያ ዓለም አቀፍ ፋይናንስ፣ ቴክኖሎጂ እና ኢነርጂ መደራረብ ወደሚጀምሩበት ወቅት እየገባች ነው። ስለ ቢትኮይን የሚደረጉ አብዛሀኛዎቹ ውይይቶች በዋጋው፣ በግምታዊ ግብይት ወይም በሕጎች ላይ የሚያተኩሩ ቢሆንም፣ ከዚህ እጅግ የላቀ ጠቀሜታ ያለው ጥልቅ አመለካከት አለ — አገሮች ቢትኮይንን በስትራቴጂያዊ መንገድ እንዴት መጠቀም እንደሚችሉ የሚመለከት ነው።

🇪🇹ኢትዮጵያ እና ቢትኮይን፡ ከገንዘብ ዝውውር እስከ ማዕድን ማውጣት — አስፈላጊነቱ ምንድን ነው?

ለኢትዮጵያ ይህ ታሪክ የሚጀምረው ከሁለት እውነታዎች ነው፡

• በቢሊዮን የሚቆጠር የገንዘብ ዝውውር (Remittances)፣ እና

• እጅግ በጣም ከፍተኛ የሆነ ታዳሽ ኃይል አቅም።

እነዚህ ሁለቱ ኃይሎች ሲቀናጁ፣ ቢትኮይን የጊዜያዊ ፋሽን መሆን አቁሞ የኢኮኖሚ ዕድል ይሆናል።

1. የኢትዮጵያ የውጭ ምንዛሪ ፈተና

ኢትዮጵያ በአፍሪካ ውስጥ ካሉ እጅግ ከፍተኛ የውጭ ምንዛሪ እጥረት ከሚያጋጥሟት አገሮች አንዷ ነች። ይህ እጥረት የሕይወትን እያንዳንዱን ክፍል ይነካል፡

• የገቢ ምርቶች ውድ ወይም ዘግይተው እንዲገቡ ያደርጋል

• አምራቾች ጥሬ ዕቃዎችን ለማግኘት ይቸገራሉ

• ቴሌኮምና ነዳጅ በከፍተኛ ሁኔታ በውጭ ምንዛሪ ላይ የተመካ ነው

• ጀማሪ ኩባንያዎችና ንግዶች ለማደግ እንቅፋት ይገጥማቸዋል

በዩኤስዲ (USD) ገቢ ላይ ከፍተኛ ጫና ባለበት ጊዜ፣ የሀገሪቱን የውጭ ምንዛሪ አቅርቦት የሚያጠናክር ማንኛውም ነገር ትልቅ ቦታ ይሰጠዋል።

ቢትኮይን በዚህ ምስል ውስጥ የሚገባው በሁለት መልኩ ነው፡

• ተለዋጭ የሀብት ማጠራቀሚያ (Alternative Store of Value)፣ እና

• በማዕድን ማውጣት (Mining) እና በገንዘብ ዝውውር አዲስ የዩኤስዲ ገቢ ምንጭ የመሆን አቅም።

2. ገንዘብ ዝውውር (Remittances)፡ የ5–6 ቢሊዮን ዶላር የሕይወት ማሰሪያ

ኢትዮጵያ በየዓመቱ ወደ 5–6 ቢሊዮን ዶላር የሚጠጋ የገንዘብ ዝውውር (Remittances) ታገኛለች።

ይህም የገንዘብ ዝውውር የሀገሪቱ ትልቁ የውጭ ምንዛሪ ገቢ ምንጮች አንዱ እንዲሆን አድርጎታል።

ነገር ግን ባህላዊው ሥርዓት በብዙ ችግሮች የተሞላ ነው፡

• ክፍያዎች ብዙ ጊዜ ከ8%–12% ይደርሳሉ

• ዝውውሩ ሰዓታት ወይም ቀናት ይወስዳል

• ድብቅ ክፍያዎች የመጨረሻውን መጠን ይቀንሳሉ

• ብዙ ቤተሰቦች ወጪን ለመቀነስ መደበኛ ያልሆኑ መንገዶችን ይጠቀማሉ። 

ቢትኮይን እና ስቴብልኮይን (Stablecoins) ችላ ለማለት እየከበደ የመጣ አማራጭ ያቀርባሉ፡

• ከ1% በታች ክፍያዎች

• ፈጣን ክፍያ መፈጸም

• መካከለኛ የሌለው ከኪስ ቦርሳ (Wallet) ወደ ኪስ ቦርሳ ዝውውር

• ግልጽና ድንበር የለሽ አገልግሎት

ይህ ባንኮችን አይተካም — ዓለም አቀፍ ክፍያዎችን ለማከናወን የተሻለ መሠረተ ልማት ያቀርባል።

እንደ ኢትዮጵያ ትልቅ እና ንቁ ለሆነ ዳያስፖራ፣ ጥቅሞቹ ግልጽ ናቸው።

3. ቢትኮይን ለኢትዮጵያ መገለጫ ለምን ተስማሚ ሆነ

ኢትዮጵያ ቢትኮይን በተፈጥሮው ተገቢ እንዲሆን የሚያደርጉ ሦስት ባህሪያት አሏት፡

• የዋጋ ንረት ታሪክ

የአካባቢው ገንዘብ ዋጋ ሲቀንስ፣ ዜጎች ዋጋን በተሻለ ሁኔታ የሚጠብቁ ንብረቶችን ይፈልጋሉ።

ቢትኮይን የዚህ ውይይት አካል ይሆናል።

• ብዛት ያለው የባንክ አገልግሎት የማያገኝ ሕዝብ

ሚሊዮኖች የሚቆጠሩ ኢትዮጵያውያን የባንክ ሂሳብ የላቸውም — ግን አብዛኛዎቹ ስማርትፎን አላቸው።

ዲጂታል ኪስ ቦርሳዎች የፋይናንስ ተደራሽነትን እውን እና ሁሉን አቀፍ ያደርገዋል።

• ጠንካራ፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ የተገናኘ ዳያስፖራ

በውጭ ያሉ ብዙ ኢትዮጵያውያን ለክፍያ እና ለገንዘብ ዝውውር ክሪፕቶን ይጠቀማሉ።

ከዲጂታል ገንዘብ ጋር ያውቃሉ፣ ይህም መቀበልን ቀላል ያደርገዋል።

እነዚህ ምክንያቶች ቢትኮይንን ከግምታዊ ግብይት በላይ ያደርጉታል — ተግባራዊ ያደርጉታል።

4. የኢትዮጵያ የኢነርጂ ጥቅም — እና የማዕድን ማውጣት ዕድል

ቢትኮይን ማዕድን ማውጣት አወዛጋቢ ሊሆን ቢችልም፣ ኢትዮጵያ ጥቂት አገሮች ብቻ የሚጋሯቸው ልዩ ጥቅሞች አሏት፡

• ርካሽ፣ ታዳሽ ኤሌክትሪክ

የውሃ ኃይል፣ ነፋስ እና የከርሰ ምድር ሙቀት ኃይል ለኢትዮጵያ በአፍሪካ ውስጥ ካሉ ዝቅተኛ የኤሌክትሪክ ምርት ወጪዎች አንዱን ይሰጣታል።

• በአንዳንድ ክልሎች የኃይል ትርፍ

የኃይል ፍርግርጉ (Grid) ሙሉ በሙሉ የተገናኘ ስላልሆነ፣ አንዳንድ አካባቢዎች ከሚያስተላልፉት ወይም ከሚጠቀሙት በላይ ኤሌክትሪክ ያመርታሉ።

እያንዳንዱ ጥቅም ላይ ያልዋለ የኃይል አሃድ እየባከነ ያለ ኢኮኖሚያዊ ዋጋ ነው።

• ማዕድን ማውጣት ኃይልን ወደ ዲጂታል እሴት ይለውጣል

ቢትኮይን ማዕድን ማውጣት በሚከተሉት መልኩ ያገለግላል፡

• ለትርፍ ኃይል የመጨረሻ ገዢ

• የኃይል መሠረተ ልማትን ለማረጋጋት የሚረዳ መሳሪያ

• በሌላ መንገድ ጥቅም ላይ የማይውል ኤሌክትሪክን ገንዘብ ለማድረግ የሚረዳ መንገድ

• የማዕድን ኩባንያዎች ዩኤስዲ፣ ቴክኖሎጂ እና ሥራዎችን ያመጣሉ

የውጭ ማዕድን አውጪዎች በተለምዶ በሚከተሉት ላይ ኢንቨስት ያደርጋሉ፡

• የዳታ ማዕከሎች (Data Centers)

• ሃርድዌር

• የኢነርጂ መሠረተ ልማት

• የአሠራር እና የቴክኒክ ሥራዎች

በትክክል ቁጥጥር ከተደረገበት፣ ይህ ለኢትዮጵያ የረጅም ጊዜ ጥቅሞችን ሊያስገኝ ይችላል።

5. የመንግሥት አቋም፡ ጥንቃቄ የተሞላበት ግን ወደፊት የሚራመድ

ኢትዮጵያ የክሪፕቶ ምንዛሬ አጠቃቀምን ሙሉ በሙሉ በሕግ አልፈቀደችም፣ ነገር ግን የማዕድን ማውጣት ኩባንያዎች በተገለጹ ማዕቀፎች ውስጥ እንዲሠሩ ትፈቅዳለች።

የመንግሥት ጥንቃቄ በሚከተሉት ላይ የተመሠረተ ነው፡

• የውጭ ምንዛሪ (FX) ስሜታዊነት

• የኃይል ፍርግርግ መረጋጋት

• ቁጥጥር ያልተደረገበት የካፒታል ፍሰት እንዳይፈጠር መፈለግ

ነገር ግን ኢትዮጵያ ወደ ዲጂታል ፈጠራ እየተጓዘች ነው።

ከዲጂታል መታወቂያ ፕሮጀክቶች አንስቶ እስከ ብሎክቼይን (Blockchain) የሙከራ ሥራዎች ድረስ፣ አገሪቱ አዳዲስ ቴክኖሎጂዎችን ችላ አትልም — በምትኩ ጥንቃቄ የተሞላበት፣ ደረጃ በደረጃ የሚሄድ አካሄድ እየወሰደች ነው።

ይህም ለማዕድን ማውጣት፣ ለገንዘብ ዝውውር እና ለዌብ3 (Web3) ተነሳሽነቶች ኃላፊነት የተሞላበት ልማት ቦታ ይፈጥራል።

6. ትልቁ ምስል፡ ይህ ሁሉ አስፈላጊ የሆነው ለምንድን ነው

ነጥቦቹን ስናገናኛቸው፣ ቢትኮይን ከፋሽን ቃል በላይ ይሆናል።

• ገንዘብ ዝውውር + ቢትኮይን = ርካሽ፣ ፈጣን የገንዘብ ፍሰት

የዳያስፖራ ቤተሰቦች ገንዘብ ይቆጥባሉ እና ገንዘባቸውን ወዲያውኑ ይቀበላሉ።

• ማዕድን ማውጣት(Mining) = የኢትዮጵያን ታዳሽ ኃይል ወደ ገንዘብ መቀየር

ጥቅም ላይ ያልዋለ ኤሌክትሪክ ዲጂታል እሴት ይሆናል → የዩኤስዲ ገቢ ይሆናል።

• ትምህርት = ከማጭበርበር መከላከል

የተሻለ መረጃ ያለው ሕዝብ ደህንነቱ የተጠበቀ እና የበለጠ ስልጣን ያለው ይሆናል።

• ዌብ3 ሥራ ፈጠራ = ለወጣት ማህበረሰብ አዳዲስ ሥራዎች

የኢትዮጵያ ወጣቶች በዲጂታል መቀበል ቀድሞውንም መሪዎች ናቸው — ዌብ3 ተፈጥሯዊው ቀጣይ እርምጃ ነው።

ኢትዮጵያ ከቢትኮይን ተጠቃሚ ለመሆን የተቀመጠችው በአንድ አፍታ በሚጠፋ ጉጉት ሳይሆን፣ መሠረታዊዎቹ እውነታዎች ስለሚጣጣሙ ነው።

7. ኢትዮጵያን ለዓለም ለማቅረብ ስልታዊ መንገድ

በዚህ ርዕስ ላይ ያሉ ይዘቶች ኢትዮጵያን በሚከተለው መልኩ ማጉላት አለባቸው፡

• እውነተኛ የኢኮኖሚ ፈተናዎች ያለባት አገር፣

• በእውነተኛ ጥንካሬዎች የተደገፈች፣

• በገንዘብ ዝውውር፣ በኢነርጂ እና በዲጂታል ፈጠራ ልዩ መገናኛ ነጥብ ላይ የተቀመጠች፣

• ቢትኮይን/ዌብ3ን በኃላፊነት እና በስትራቴጂያዊ መንገድ ለመጠቀም የምትችል።

ምንም ዓይነት የትርፍ ጉጉት (Hype) የለም።

ምንም ዓይነት ማጋነን የለም።

በእውነታዎች የተደገፈ ወደፊት የሚመለከት ትንተና ብቻ።

ማጠቃለያ

የኢትዮጵያ ዕድል ከቢትኮይን ጋር ያለው “ቀጣዩ የክሪፕቶ አገር” መሆን አይደለም።

የሚመለከተው በሚከተሉት ዙሪያ ነው፡

• የገንዘብ ዝውውርን የበለጠ ቀልጣፋ ማድረግ፣

• ታዳሽ ኃይልን ወደ ገንዘብ መቀየር፣

• የውጭ ምንዛሪ ተደራሽነትን ማጠናከር፣ እና

• ለአዲስ ዲጂታል ፈጠራ ቦታ መክፈት።

ዓለም እየተለወጠ ነው።

ኢነርጂን፣ ቴክኖሎጂን እና ፋይናንስን የሚያቀናጁ አገሮች ቀጣዩን ዘመን ይመራሉ.

ኢትዮጵያ ግብአቶቹ አሏት።

ጥያቄው አሁን እንዴት — እና በምን ያህል ፍጥነት — እነሱን ለመጠቀም እንደምትመርጥ ነው።

በሳሊም አህመድ ተዘጋጅቶ

በETN Ecosystem የቀረበው ይህ ጽሁፍ ለግንዛቤ ማስጨበጫ እና ትምህርታዊ አለማ ብቻ ታስቦ የተዘጋጀ መሆኑን ልብ ይሏል!