Enqelabrojava
چرا ترکیه به عربستان نزدیک میشود، اما علیه امارات موضع نمیگیرد؟
در سالهای اخیر، شاهد تحول قابل توجهی در روابط ترکیه و عربستان سعودی بودهایم. اگرچه این دو کشور در گذشته در بسیاری از پروندههای منطقهای در جبهههای مخالف قرار داشتند، اما اکنون روند همگرایی راهبردی میان آنها در حال شکلگیری است. از سوی دیگر، ترکیه با وجود تنشهای گذشته با امارات، از صفبندی آشکار علیه ابوظبی خودداری میکند. این مقاله به ریشههای این دو رویکرد متفاوت میپردازد.
دلایل نزدیکی ترکیه و عربستان
همپوشانی راهبردی در حمایت از دولتهای مرکزی قوی، یکی از عوامل کلیدی است. ترکیه و عربستان سعودی – برخلاف امارات – عموماً از حفظ حکومتهای مرکزی در منطقه حمایت میکنند. آنکارا و ریاض نگران پیامدهای بیثباتی ناشی از تجزیه کشورها هستند. این اشتراک نظر، به ویژه پس از تجربیات بهار عربی، محور همکاریهای امنیتی و سیاسی بین دو کشور شده است.
نقش واسطهگری احتمالی ریاض در روابط ترکیه-آمریکا نیز مؤثر است. نزدیکی ولیعهد سعودی، محمد بن سلمان، به دونالد ترامپ، از نگاه ترکیه فرصتی است. آنکارا امیدوار است که ریاض بتواند در دورههای تنش با واشنگتن، به عنوان یک میانجی مؤثر عمل کند. این عامل در بهبود روابط دو کشور تأثیرگذار بوده است.
علاوه بر این، گسترش همکاریهای دفاعی و مالی در سالهای اخیر، همکاریهای نظامی، امنیتی و اقتصادی بین ترکیه و عربستان را به شکل محسوسی گسترش داده است. قراردادهای تسلیحاتی، سرمایهگذاریهای مشترک و افزایش مبادلات تجلی این تحول هستند.
چرا ترکیه علیه امارات جبهه نمیگیرد؟
نفوذ ساختاری و عمیق اقتصادی امارات در ترکیه دلیل اصلی است. اگرچه حجم تجارت ترکیه با امارات (حدود ۱۶ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴) کمتر از برخی شرکای دیگر است، اما نفوذ اقتصادی امارات در ترکیه ساختاری و چندلایه است. این نفوذ شامل خطوط سوآپ ارزی که به ثبات مالی ترکیه کمک میکند، سرمایهگذاریهای کلان اماراتی در بخشهای استراتژیک ترکیه، و فعالیت گسترده در بازار سرمایه و بانکداری ترکیه میشود.
لابی قدرتمند امارات در واشنگتن نیز نقش دارد. امارات از اهرم نفوذ سیاسی قابل توجهی در ایالات متحده برخوردار است. ترکیه میداند که هرگونه تقابل مستقیم با ابوظبی میتواند به واکنش منفی کنگره و کاخ سفید بینجامد. آنکارا ترجیح میدهد با وجود اختلافات، از تشدید تنش خودداری کند.
درسهای تاریخی، به ویژه خاطره انزوای پس از بهار عربی، نیز سیاست امروز ترکیه را شکل میدهد. سیاستگذاران ترک به خوبی به یاد دارند که پس از تحولات بهار عربی، آنکارا در منطقه با انزوای نسبی مواجه شد. از این رو، امروز دنبال سیاست توازن هستند تا از تکرار آن شرایط جلوگیری کنند. نزدیکی به عربستان و خودداری از تقابل با امارات، بخشی از این راهبرد تعادلی است.
ترکیه با درک معادلات منطقهای، میکوشد همزمان روابط خود با ریاض را بهبود بخشد و از برخورد آشکار با ابوظبی پرهیز کند. این رویکرد، ترکیبی از منطق همکاری راهبردی با عربستان و محاسبه هزینهفایده در قبال امارات است. در آینده نزدیک، به نظر میرسد آنکارا همین خط مشی متعادل را ادامه دهد.