در مورد کودتای نظامی 28 مرداد32
دکتر ابراهیم یزدی
مرداد 1393
1- اهمیت اسناد جدیدی که در دو سال اخیر توسط آمریکایی ها منتشر شده است را در چه می دانید ؟
ج- اسناد جدید هرگونه تردیدی را در مورد ماهیت کودتا و عوامل اصلی در سقوط دولت دکتر مصدق را از بین میبرد. متاسفانه کسانی هستند که در مخالفت با دولت دکتر مصدق تا جایی پیش میروند که نقش دولت‌های بریتانیا و آمریکا را در کودتا انکار می کنند.
2- اسناد جدید چه زوایای تازه ایی از کودتا و اتفاقات آن را روشن می کنند
ج- در حال حاضر من حضور ذهن نسبت به محتوی این اسناد ندارم. اگر بخواهم دقیق جواب بدهم باید یکبار دیگر آن‌ها را به دقت بخوانم.
3- در سال های اخیر بحث هایی رایج بوده حول محور این که 28 مرداد کودتا نبوده است و دلایلی برای آن مطرح می کنند ، به نظر شما با این اسناد تازه منتشر شده آیا این بحث ها منتفی شده اند ؟
ج- همانطور که اشاره کردم این اسناد هرگونه تردیدی را از بین می برد. کسانی که هنوز هم اصرار دارند کودتای 28 مرداد سال 1332 را یک قیام ملی بخوانند در گمراهی بعید هستند. دشمنی با دکتر مصدق مقوله ای است که نباید موجب انکار نقش بیگانگان در سقوط دولت دکتر مصدق و تثبیت استبداد سلطنتی در ایران برای 25 سال و سرکوب بیسابقه جنبش ضد استبدادی و ضد استیلای خارجی شود.
4- اسناد جدید نظریه خیلی از اشخاص را نسبت به وجود توطئه‌های خارجی در کودتا و حتی ارتباطات و تصمیم‌گیری‌ها بعدی در ایران تقویت می کند . نظر شما در این رابطه چیست ؟
ج- این اسناد دخالت و نقش بیگانگان را در کودتا نشان می دهد. اما نقش و نفوذ دولت های خارجی ، بخصوص آمریکا و بریتانیا در رویدادهای داخلی ایران طی 25 سال، از کودتا تا انقلاب را باید در خاطرات بازیگران این دوره مطالعه کرد. اگر ما می‌گوییم دولت‌های آمریکا و انگلیس شرکای تمام جنایات دوره 25 ساله استبداد سلطنتی در ایران هستند یک ادعای بی‌اساس نیست بلکه مبتنی بر همین اسناد و مدارک است.
5- در آخرین سری از اسناد افشا شده به نقش انگلستان به طور رسمی برای اولین بار اشاره شده است . فکر می‌کنید با این افشاگری جدید اسناد تازه‌ایی از نقش کشور دوم یعنی انگلستان در ارتباط با کودتا در راه باشد ؟
ج- طراح اصلی کودتای 28 مرداد 32 ایتلیجنس سرویس انگلیس یا ام. آی. 6 بوده است. اما در اجرای این طرح سیای آمریکا نقش کلیدی داشته است. اسناد جدید صرفاً اطلاعات گذشته را تأئید می‌کند. به عنوان نمونه می‌توانید به کتاب گزارش عملیات 50 ساله ام. آی . 6:
MI6: Inside the Covered World of Her Majesty's Secret Intelligence Service.
Part Six, Chapter28: "Iran Unequal Dreams". By Stephen Dorri l. The Free Press 2000
این بخش از این کتاب را،" ایران - رویای نابرابر" در همان سال انتشاربه فارسی برگردان کردم که درمجموعه ای تحت عنوان:" کالبد شکاقی توطئه- کودتای نظامی 28 مرداد 1332" به همراه تحلیل هایی که در باره کودتا داشتم توسط انتشارات قلم (1381) منتشر شد.