@CornelisART

جان ویلیام واترهاوس (John William Waterhouse) نقاش انگلیسیِ دوره ویکتوریایی بود که به‌ویژه به خاطر نقاشی‌هایش از زنان، اسطوره‌های یونان و روم، افسانه‌های آرتوری و ادبیات انگلیسی شهرت پیدا کرد. او از مهم‌ترین هنرمندانی است که در پیوند میان هنر پیشارافائلی، کلاسیک‌گرایی، رمانتیسیسم و برخی تأثیرات امپرسیونیسم قرار می‌گیرد و بعدها به دلیل همین ترکیب منحصربه‌فرد، لقب «پیشارافائلی مدرن» را به دست آورد.

واترهاوس در سال ۱۸۴۹ در رم، ایتالیا به دنیا آمد؛ پدر و مادرش، ویلیام و ایزابلا واترهاوس، هر دو با هنر سر و کار داشتند و پدرش نقاش بود. به همین دلیل، او از کودکی در فضای هنری رشد کرد و حتی در دوران نوجوانی در استودیوی پدرش به او کمک می‌کرد. خانواده در دهه ۱۸۵۰ به انگلستان بازگشتند و واترهاوس جوان در لندن فرصت پیدا کرد با آثار موجود در موزه‌هایی مانند British Museum، National Gallery و Victoria and Albert Museum آشنا شود و طراحی کند. او در میان خانواده با لقب «Nino» شناخته می‌شد.

واترهاوس در حدود سال ۱۸۷۱ وارد مدارس آکادمی سلطنتی لندن (Royal Academy Schools) شد. او ابتدا قصد داشت مجسمه‌سازی بخواند، اما به‌تدریج مسیر خود را به سمت نقاشی تغییر داد. در سال‌های نخست فعالیتش هنوز خبری از آن واترهاوس افسانه‌ای و رؤیاییِ سال‌های بعد نبود. آثار اولیه او بیشتر تحت تأثیر نقاشانی مانند لارنس آلما-تادما و فردریک لیتون قرار داشتند و موضوعاتی از تاریخ باستان، زندگی روزمره در جهان کلاسیک و فرهنگ روم و یونان را به تصویر می‌کشیدند.

یکی از نخستین موفقیت‌های مهم او در سال ۱۸۷۴ با نقاشی Sleep and His Half-brother Death رقم خورد. این اثر با الهام از اسطوره‌های یونانی «خواب» و «مرگ» ساخته شده بود، اما در پسِ موضوع اسطوره‌ای آن، تجربه شخصی دردناکی نیز وجود داشت؛ دو برادر کوچک‌تر واترهاوس بر اثر بیماری سل از دنیا رفته بودند. اثر در نمایشگاه تابستانی آکادمی سلطنتی به نمایش درآمد و مورد توجه قرار گرفت. از آن زمان واترهاوس تقریباً هر سال آثارش را در نمایشگاه آکادمی سلطنتی ارائه کرد.

در دهه‌های ۱۸۷۰ و ۱۸۸۰ او چندین بار به ایتالیا سفر کرد. این سفرها اهمیت زیادی در شکل‌گیری جهان بصری او داشتند؛ چراکه ایتالیا هم زادگاهش بود و هم سرزمینی که از نظر تاریخی و هنری عمیقاً با موضوعات مورد علاقه‌اش ارتباط داشت. در این دوره، علاوه بر موضوعات کلاسیک، به نقاشی‌های شرقی‌گرا و صحنه‌های زندگی روزمره نیز پرداخت، اما به‌تدریج مسیر اصلی هنر او به سوی اسطوره، ادبیات، زنان افسانه‌ای و داستان‌های تراژیک تغییر کرد.

در دهه ۱۸۸۰ مهم‌ترین تحول هنری واترهاوس اتفاق افتاد. او به‌شدت تحت تأثیر پیشارافائلی‌ها قرار گرفت؛ هنرمندانی مانند دانته گابریل روزِتی، جان اورت میلی و ویلیام هولمن هانت که در نسل پیش از او فعالیت می‌کردند. البته واترهاوس عضو اصلی «انجمن برادری پیشارافائلی» نبود؛ این گروه در زمان او عملاً دوره اوج خود را پشت سر گذاشته بود. واترهاوس چند دهه بعد از شکل‌گیری آن جنبش، عناصر آن را دوباره زنده کرد و با شیوه شخصی خودش ترکیب نمود؛ به همین دلیل بعدها او را Modern Pre-Raphaelite یا «پیشارافائلی مدرن» نامیدند.

یکی از ویژگی‌های اصلی هنر واترهاوس، تصویر کردن زنانی زیبا، مرموز، مستقل، اغلب تنها و گرفتار در لحظه‌ای حساس از یک داستان بود. زنان آثار او معمولاً صرفاً چهره‌هایی زیبا نیستند؛ بسیاری از آنها شخصیت‌هایی اسطوره‌ای یا ادبی‌اند که در نقطه‌ای میان عشق و مرگ، آزادی و اسارت، میل و خطر یا واقعیت و خیال قرار گرفته‌اند. به همین دلیل، زن در آثار واترهاوس اغلب همزمان می‌تواند معشوق، قربانی، جادوگر، الهه، قهرمان یا عامل نابودی باشد.

از مشهورترین آثار او می‌توان به The Lady of Shalott (بانوی شالوت) اشاره کرد که در سال ۱۸۸۸ بر اساس شعر معروف آلفرد تنیسون ساخته شد. بانوی شالوت در قایقی نشسته و به سوی سرنوشتی نامعلوم حرکت می‌کند؛ اثری که یکی از نمادین‌ترین تصاویر واترهاوس از زنی است که میان عشق، سرنوشت و مرگ گرفتار شده است. این اثر اکنون در مجموعه Tate قرار دارد.

Ophelia (اوفلیا) نیز از شناخته‌شده‌ترین موضوعات او بود. واترهاوس چندین بار شخصیت اوفلیا را نقاشی کرد؛ زنی که از نمایشنامه هملت شکسپیر می‌آید و در هنر پیشارافائلی نیز جایگاه ویژه‌ای داشت. اوفلیای واترهاوس معمولاً در طبیعت، میان گل‌ها و آب، در لحظاتی پیش از مرگ یا در فضایی رؤیایی دیده می‌شود. او در این آثار مرز میان زیبایی و تراژدی را تقریباً از بین می‌برد.