Буюк Техас девори
https://t.me/ustozlar_uzbekistan
Топилма жойида қурилган шаҳар Рокуолл деб номланган. Унинг аксарият аҳолиси бу топонимнинг келиб чиқиши ҳақида ҳеч қандай тасаввурга эга эмас. Маълум бўлишича сув излаб юрган одамлар ғалати девор қолдиқларини ва улкан бош суягини топиб олгандан кейин шу номни олган. Маълумотларга кўра, бу деярли мукаммал тўртбурчакларнинг кенглиги 6,5 километр ва узунлиги 11 километр, умумий майдони 32 квадрат километр. Деворнинг юқори қисми денгиз сатҳидан 168 метр баландликда жойлашган.
Бу девор қандай топилган? Айтишларича ўтмишда бу жойларга келган учта кўчманчи ҳақида ҳикоя қиланади. Т.Ю. Уэйд, Б.Ф. Бойдстон ва жаноб Стивенсон бу ерга фермерлик жамиятини очиш учун келган. 1852 йилда Уэйд ва унинг оиласи ҳозирги Рокуоллнинг ғарбий чегараларидаги Тринити дарёсининг шарқий томонидаги водийда уй қуришни бошладилар. Қурилиш ишлари давомида жаноб Уэйд ғалати тош шаклларига дуч келди. Қўшимча қазишмалар пайтида бу ер остига кўмилган тош девор эканлиги маълум бўлди. Кейинги қазишмаларда бир-бирининг устига қўйилган кўплаб тошлар аниқланди, улар оддий одам кўтара олмайдиган даражада оғир эди.
Одамлар тахминан тўққиз метр баландликда қазишни тўхтатдилар. Улар энди ҳосил бўлган шахтадан тош чиқармаслигига амин бўлишди, балки қудуқ қилиш учун уни бир оз ён томонга қазишди. Ушбу ишлар давомида деворда деярли мукаммал квадрат тешик топилди, кейинчалик дераза деб аталади. Энди коннинг чуқурлиги тахминан 12 метрга етди, аммо бу структуранинг туби ҳали ҳам кўринмасди - ва маъносизлик туфайли қазиш ишлари тўхтатилди.
Бир неча йил ўтгач, 1859 йилда Техаслик жаноб Сандерс ўзи бошлаган ишни якунлади. Қазишмалар натижасида оғирлиги бир неча тонна бўлган тўртта мегалит ер юзасига чиқарилди. Тошлардан бирида пиктограмма ёзувни эслатувчи ноодатий белгилар кўриниб турарди.
Сўнгги юз йил ичида деворда эшиклар ёки ўтиш жойлари бўлган. «The Dallas Morning News» 1967 йилда қилинган кашфиёт ҳақида хабар берди: “1920-йилларга қайтсак, Т.Х. Мередитнинг айтишича, Рокуолдан шарқда ўз фермасида қудуқ қазилган, жаноб Мередит эса қазиш жараёнида дераза ёки эшик устидаги камарли тош девор қазилганини айтди.
Юқорида айтилганларнинг барчасига қўшимча равишда, қазишмалар натижасида деворга қалай, титан ва темир қотишмасидан иборат қизиқарли металл ҳалқалар киритилган. “Биринчидан, бу девор жуда ажойиб ва унинг келиб чиқиши, ривожланиши ва ёшини аниқлаш тадқиқот учун ажойиб имкониятлар яратади, бу эса, шубҳасиз, ушбу ҳодисани тушунишга ёрдам беради. Бироқ, энг муҳим факт шундаки, геологлар бундай хусусиятни яратиши мумкин бўлган аниқ жараёнларни билишмайди; шундай қилиб, деворнинг бир қисмини тизимли ва батафсил ўрганиш бизнинг билимимизни кенгайтириш ва шу пайтгача эътиборга олинмаган янги маълумотларни кашф этиш имкониятига эга”, деди Техаслик археолог Рэндалл Муар.
Янги Орлеанлик геолог Жеймс Шелтоннинг сўзларига кўра, "Рокуолл девори каби мисоллар пайдо бўлаётгани яхши, чунки улар бизнинг имкониятларимизни синаб кўради ва бизни 150 йилдан ортиқ вақт давомида шубҳасиз бўлиб келган Ньютон механикаси асосларини қайта кўриб чиқишга мажбур қилади. Физика материя ва коинотни тушунишда олдинга силжиш учун нисбийлик назарияси ва квант механикасини афзал кўрган ҳолда, асрнинг бошидаёқ бу усулдан воз кечиши керак. Янги кашфиётлар бу парадигмага мос келмайди. Янги физика бизга ишончни йўқотмаслик учун узоқ вақтдан бери елка қисиб юрган саволларимизни ҳал қилишга ёрдам беради."
Кейинги қазишмалар давом этмоқда. Жош Ривз деворнинг шахсий археологик тадқиқотларига маблағ тўплаш учун жамғарма тузди. Мақсад оддий - бир ёки бир нечта участкаларни қазиш ва - энг қадимги цивилизацияни қидиришда - ҳар бир қадамни видеога ёзиб, тўлиқ сўров ўтказиш.
Dwax. ru. sayti materiallari asosida #BIZ_BILGAN_VA_BILMAGAN_TARIX kanali uchun tayyorlandi.