Angiotenzinlar

Angiotenzin (1-7) ning xosil bo‘lishiga to‘xtaldik. Vazodilyatator effektli ekanligini bildik, xo‘p bu effekt nima orqali yuzaga keladi?

Angiotenzin (1-7) asosan yurak, buyrak va bosh miyada xosil bo‘ladi, AT-x reseptorlar orqali ta’sir ko‘rsatadi:

• endoteliydan vazodilyatator moddalar: oksid azot, prostosiklin, prostoglandin Ye²

•antiproliferativ effektga ega

• koptokcha filtrasiyasini kuchaytiradi, Natriy va suv ekskretsiyasini xam kuchaytiradi

•neyronlar aro aloqani yaxshilab, impulslar o‘tishida ishtirok etadi.

• arginin-vazopressin ajralishini stimullaydi(kam miqdorda).

Demak, Angiotenzin 2 dan natriyuretik, vazodilyatator va antiproliferativ effektlari bilan farqlanadi.

Angiotenzin 2 - oktapeptid, angiotenzin 1 dan APF ta’sirida xosil bo‘ladi, RAS tizimining bosh zvenosi

Biz bilgan RAS tizimining asosiy effektlari AT-1 reseptorlari orqali yuzaga chiqadi. AT-1 reseptorlarini xam 2 ta tipi bor: AT-1a(asosiy effekt beruvchi) va AT-1b(nima effekt berishi xali to‘liq o‘rganilmagan).

AT-1 reseptorlar effektlari haqida batafsil to‘xtalamiz. Boshladik!

Joylashgan organ va undagi effektlar:

Yurakda:

• musbat inotrop(yurak qisqarish kuchi oshishi)

• kardiomiositlar qisqarishi

Surunkali (doimiy ta’sir natijasida) effektlar:

•giperplaziya va gipertrofiyasi miokardning

• miokardiofibroz

Arteriyalarda joylashgan AT-1:

• vazokonstriksiya va arterial bosim(AB) oshishi

Surunkali effektlar:

• silliq muskullar gipertrofiyasi

• arteriya gipertrofiyasi (remodelyasiyasi)

Buyrakusti bezidagi AT-1:

• aldosteron sintezini oshishi➡️ natriy va suv reabsorbsiyasi oshishi➡️ umumiy qon xajmi va AB oshishi

• miya qismidan katexolaminlar sintezi oshishi

Surunkali effektlar:

• buyrakusti bezi gipertrofiyasi

Buyrakdagi AT-1 reseptorlar:

• efferent arteriya konstriksiyasi➡️ koptokcha ichi bosimi oshishi➡️ reabsorbsiya kuchayishi

• natriy va suv reabsorbsiyasi oshishi(distal kanalchalarda)

• buyrak po‘stloq qavatidan prostoglandinlar sintezi oshishi

• renin ajralishi tormozlanishi

Surunkali effektlar:

•nefroskleroz

• turg‘un arterial gipertenziya

Jigardagi AT-1:

•angiotenzinogen sintezi tormozlanishi

Bosh miyadagi AT-1:

• chanqoqlik markazi stimullanishi

• ADG sintezi oshishi

• adashgan nerv funksiyasi tormozlanishi va simpatik nerv aktivlanishi

Mana har bir a’zodagi reseptorlar va ularning qanday effekt berishini ko‘rib chiqdik

AT-2 reseptorlari: turli organlarda joylashgan, bachadon, tuxumdonlar, buyrakusti bezi, bosh miyada ayniqsa ko‘proq.

Asosan AT-1 orqali keskin vazokonstriksiya va qon xajmi oshganda qo‘zg‘alib, AT-1 ga qarshi effekt ko‘rsatadi(vazodilyatasiya, natriyuretik va x.k.z)

Va alohida aytish kerakki, AT-2 reseptorlar Apoptoz(xujayraning tabiiy-dasturlashtirilgan o‘limi)ni stimullaydi.

• kollagenazalar funksiyasini tormozlaydi

• kardioskleroz, fibroz, gipertrofiya jarayonlarini tormozlaydi

Angiotenzin 2 ning ta’sir qiluvchi reseptorlari orqali yuzaga keladigan effektlar bilan tanishdik. 

Qo‘shimcha: angiotenzin 3 va 4 xam mavjud bo‘lib, ular xam angiotenzin 2 kabi effektlarga ega, lekin ta’siri kuchsiz( bular ta’sir qiluvchi AT-3 va AT-4 reseptorlar soni kamligi uchun degan faraz mavjud)

Maestro

PRECLINIC.UZ telegram kanali:

https://t.me/preclinic_uz