سه قاب از رنج و شهامت کودکان در ایستادگی مقابل سرکوب
قاب اول: دختران ۱۶ ساله‌ی سوگوار که هم‌کلاسیِ عزیزی با «چشم‌هایی به رنگ خورشید» را از دست داده، اندوهگین و اشک‌بار به تصویر خندانش خیره شده‌اند و برای تسکین اندوه‌شان در حیاط مدرسه حلقه زده‌اند. مدیر مدرسه اما سنگ‌دل‌تر و ضعیف‌تر از آن است که این حلقه‌ی اندوه را تحمل کند. جمع کوچک دختران را به هم می‌زند و شمع‌ها را خاموش می‌کند و امر می‌کند به سکوت. دختران چه می‌کنند؟ چهل روز منتظر می‌مانند تا قاب عکس عبوس دیکتاتور را از بالای تخته پایین بکشند، تصویر خندان هم‌کلاسی‌شان را بالا ببرند و روی تخته برایش بنویسند: بهار داره میاد، ما صداشو می‌شنویم …
قاب دوم: سلام، من … هستم، شاگرد کلاس ششم مدرسه‌ی … در منطقه‌ی … مشهد. معلم پرورشی ما خانم … همراه با یک شیخ که به مدرسه‌ی ما اومد، گفتند باید هفته‌ای دو بار بریم نمازخونه نماز بخونیم و اگر نریم ما رو تهدید می‌کنن. مجبورمون می‌کنن سرود سلام فرمانده بخونیم و سرودهای دیگه که مطابق با دین خودشونه. ولی ما نمی‌خوایم، ما دوست نداریم. من و چند تا از هم‌کلاسی‌هام جواب‌شون رو دادیم. ما رو بردند دفتر و تهدید کردند که نمره‌ی انضباط‌مون رو کم می‌کنن. همین معلم پرورشی خواست ما رو کتک بزنه، گفتیم ما الان ۸ نفریم و این یعنی هر کدوم‌مون ۷ شاهد عینی داریم و می‌تونیم از تو شکایت کنیم چون کتک زدن بچه‌ها خلاف قانونه.
قاب سوم: دختران دانش‌آموز مدرسه‌ی فرزانگان ساری هم معترض‌اند، تصاویر دیکتاتور را که برایشان نماد سرکوب است، نه فقط از بالای تخته که از تک‌تک کتاب‌های درسی‌شان حذف می‌کنند. پاسخ چیست؟ طبق معمول؛ تهدید از سوی مدیر مدرسه. او با استفاده از تصاویر ذخیره شده‌ی دوربین‌ها گروهی را شناسایی می‌کند و نام‌شان را در اختیار گروه‌های امنیتی می‌گذارد، بچه‌ها بازجویی می‌شوند و مدیر مدرسه در سودای کنترل حداکثری سرویس‌های بهداشتی مدرسه را هم به دوربین مجهز می‌کند و در جواب اعتراض‌شان می‌گوید اگر لازم باشد در لباس زیرتان هم دوربین می‌گذارم. دختران سکوت می‌کنند؟ البته که نه! بیانیه می‌نویسند، بزرگ‌سالانی که حاضرند صدایشان باشند را پیدا می‌کنند و صدایشان را به گوش جمع بسیار بزرگ‌تری از هم‌مدرسه‌ای‌ها و حتی هم‌شهری‌هایشان می‌رسانند. بیانیه‌شان عصاره‌ی آگاهی و شجاعت و ایستادن در برابر ظلم و زور است. آن‌ها به بی‌عملی خانواده‌هایشان و تمایل والدین‌شان به سکوت و سر به زیر انداختن برای «زنده ماندن» اشاره می‌کنند و می‌نویسند: «این زندگی برای ما از مرگ بدتر است.» بیانیه‌ی آن‌ها توسط پریسا متوسل‌زاده، از فعالان حقوق زنان در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد و پیرو آن والدین هم جرات پیدا کردند برای حمایت از فرزندان‌شان به مدرسه بروند و اعتراض کنند. سرانجام مدیر مجبور به عقب‌نشینی می‌شود و دوربین‌ها را جمع می‌کند. دختران بیانیه‌شان را این‌طور به پایان می‌برند: «این حکومت انتخاب نسل ما نیست. و ذبیحی نماینده این حکومت توی مدرسه هست. اینم بگم که همه پرسنل مدرسه اینطوری نیستن. خیلی از معلمای ما موهاشون معلومه لاک‌های خوشرنگ می‌زنن، آرایش می‌کنن و مهربونن. قشنگ از نگاه‌شون معلومه دلشون با ماست ولی مجبورن ساکت باشن.»
آن‌چه امروز از دانش‌آموزان می‌بینیم شکلی خلاق و کارآمد از کنش‌گری است. دیگر خبری از آن فرمان‌بُرداری، سکوت و سر به زیر انداختنی که ویژگی یک «دانش‌آموز خوب» بود نیست و اطاعت جای خود را به پرسش‌گری، چشم دوختن در چشمان سرکوب‌گر و «نه گفتن» داده است آن هم با صدایی رسا و به شکل‌هایی خلاق و کارآمد.
این‌ها همه از نشانه‌های ظهور نسلی با ویژگی‌های رهبری است، نسلی که نه‌تنها هیچ شکلی از تقدس و قدرت مطلقه و غیرمشارکتی را به رسمیت نمی‌شناسد و محترم نمی‌شمارد، که در برابر آن به شکل‌های مختلف می‌ایستد و آن را به چالش می‌کشد. آن‌ها نه فقط ساز و کار قدرت در مدرسه که والدین مرعوب‌شان را به هم چالش می‌کشند و به ایستادگی و عمل‌گرایی در برابر سرکوب فرا می‌خوانند.
حالا وقت شنیدن آن‌ها و به رسمیت شناختن تلاش‌های آن‌هاست. وقت آن است که به آن‌ها بگوییم شهامت‌شان در «نه» گفتن و تن ندادن‌شان به حداقل‌ها را می‌ستاییم و اعتراف می‌کنیم که پیش‌تر از بسیاری از ما ایستاده‌اند. در عمل به آن‌ها نشان دهیم می‌خواهیم هم‌پای آن‌ها پیش برویم و کمک‌شان کنیم در مسیری که برگزیده‌اند توانمندتر، مطمئن‌تر و آگاهانه‌تر قدم بردارند. اکنون وقت آن است که کنارشان باشیم و هم‌قدم با آن‌ها برای افزایش آگاهی سیاسی-اجتماعی تلاش کنیم. باید به آن‌ها ابزارهایی بدهیم که به کمک آن‌ها بتوانند به ساز و کارهای قدرت و سلطه، به مسائلی چون فقر، نژادپرستی و جنسیت‌زدگی و حتی به فکرها و اندیشه‌ها و عمل خودشان با نگاهی انتقادی بنگرند و مدام خود را و مسیری که پیش رو دارند را بازنگری و اصلاح کنند. و البته، یادمان باشد که آن‌ها در همین دو ماه استقامت جمعی در برابر جور و سرکوب چیزهای بسیاری به ما آموخته‌اند و خواهند آموخت.