АСРНИ ҚАРИТГАН АЁЛ АРМОНИ

#Энг_яхши_ҳикоя йўналишида

Йигирманчи асрнинг долғали даврларидан бири, бу – иккинчи жаҳон уруши шубҳасиз. У инсоният тарихида кечган қирғинбарот жангларнинг кўлами жиҳатидан энг йириги, қурбоналарнинг сонига кўра энг даҳшатлиси, оммавий қирғин қуроллари ва воситаларининг қўлланиши жиҳатидан эса энг шафқатсиз уруш тусини олган. Бу уруш 50 миллиондан ортиқ одамнинг ёстиғини қуритди. Шуларнинг сафиада 500 мингдан ортиқроқ ўзбек миллатига мансуб кишилар ҳам бор эди...

Ғалаба! Бу сўзни тилга олганимизда беихтиёр кўз олдимизда панфиловчилар, капитан Гастелло, Александр Матросов, Тўйчи Эрйигитов, Қудрат Суюнов сингари марду майдонлар гавдаланади. Бироқ, булар биз билган, номлари мангулик саҳифасида зикр этилган жангчилар холос. Ҳолбуки, алоҳида қайд этилмаганлари қанча! Бевосита урушда иштирок этмаган бўлса-да, фронт ортида туриб жон олиб-жон берганлар-чи? Умр бўйи уруш асоратларини, айрилиқ азоби, ёлғизлик залворини елкасида опичлаб ўтганларни ҳам қаҳрамонлар сафига қўшиш мумкин. Некўзлик Зиёда момо ана шулардан бири эди...

Эридан қора хат келган чоғ у 19 ёшда бўлган. У урушга нисбатан нафратини, ғалабага ишончини, ҳаётга бўлган муҳаббатини ёрининг ёди, унинг хотирасига бўлган садоқати билан уйғун эта олган минг-минглаб аёлларнинг образи аслида. Шоир айтганидек, “Қуриган кўксида ёлғиз беланчак, абадий фироқни абадий висол деб билган келинчак у!” У ҳар тонг умид билан уйғонади, аммо кун сўнгида умиди каби сўниб ботаётган кунга мунғайиб термулади. Уруш унинг кўксига солган жароҳат у учун азиз бир дардга айланади. Ёридан ёдгор қолган ёлғиз зурриёдида – ғалаба шукуҳи, зеро ҳар иккиси ёрини эслатиб туради! У ёлғизликнинг кунжида қолиб мунғайган бева эмас, балки садоқатнинг саҳнида туриб юксалган аёлдир. Фашизм устидан қозонилган ғалабани у умрига зийнат деб билади. Қаҳрамон ёри фахру ғурурига айланади. Ҳар қанча оғир бўлмасин вафо ва садоқати билан улуғ бир мақсадга камарбаста – ёлғиз фарзандини келажак учун муносиб ворис этиб тарбияалашни бурч даражасига кўтаради ва шунга эришади. Шунинг учун ҳам Қаҳрамон шоиримиз уни “Қаҳрамон жангчининг буюк беваси” деб атайди. Уни оддий бир бева эмас, балки ҳазрати аёл даражасига кўтаради. Зотан биз эришган улуғ ғалабанинг асосида ана шу каби тақдирлар ҳам ётибди, шундан унга хаёл монанд маҳобатли ҳайкал қўйишга ундайди шоир.

Сир эмас, ҳозир ғарбдаги айрим валломатлар, тарихни тамоман тескари талқин қилишга уринмоқдалар. Фашизм устидан қозонилган ғалабанинг асосини ўзлаштириш пайига тушиб қолишган. Бунинг учун урушдаги иштирокларини ошириб, жангчиларининг қаҳрамонликларини бўяб, бежаб кўрсатишга бел боғлаганлар. Балки бўртириш йўли билан бунга эришса бўлар, бироқ армони асрни қаритган аёл – яна бир Зиёда момо тақдирини ярата олишармикин?! Мана сизга мулоҳаза учун мавзу...

МАЛИКА ДАВРОНОВА

АБДУЛЛА ОРИПОВ номидаги ижод мактаби

 она тили ва адабиёт фани ўқитувчиси.