Русский по-грузински — часть 3

Русский по-грузински — часть 3

Рамин Джинчарадзе


Нეрოдიвшუюსя дოчь? Тო, чтო ты სдეлაлა, вოзмუтიт рაзუмнოგო чეлოвეкა. Кაждый ბუдეт სмეятьსя нაд тობოй.

Зაтეм ოнა სпрოსიлა пოსлაнцა:

        — ოткუдა ты прიბыл? Кაк твოე იмя ი იз кაкოგო рოдა ты прოისхოдიшь?


        Зაрд ეй ოтвეтიл:

        — Я ბрაт шაхა Мოაბაдა. ოн чтიт мეня, ი кუдა ბы ოн нი шეл, я прეдвოдიтეльსтвუю ეგო вოйსкოм. Зოвუт мეня Зაрд.

                                          

        Кოგдა Вის ოგлянუлასь ი უвიдეлა, чтო ეё мაть дрოжიт ი пოжეлтეлა, ოнა рაзგнეвაлასь ი სкაзაлა ეй:

        — Чтო სлუчიлოსь ს тობოй, чтო ты тაк пობлეднეлა ი ისпუგაлასь? Кაк ეтო ბოგ лიшიл тებя нასтოлькო рაзუмა, чтო ты прოსвაтაлა нეрოдიвшუюსя дოчь? Тო, чтო ты სдეлაлა, вოзмუтიт рაзუмнოგო чეлოвეкა. Кაждый ბუдეт სмეятьსя нაд тობოй.


        Зაтეм ოнა სпрოსიлა пოსлაнцა:

        — ოткუдა ты прიბыл? Кაк твოე იмя ი იз кაкოგო рოдა ты прოისхოдიшь?


        Зაрд ეй ოтвეтიл:

        — Я ბрაт шაхა Мოაბაдა. ოн чтიт мეня, ი кუдა ბы ოн нი шეл, я прეдвოдიтეльსтвუю ეგო вოйსкოм. Зოвუт мეня Зაрд.


        Кოგдა Вის უსлышაлა ეтი სлოвა, ოнა рაзგнეвაлასь ი вოт чтო ოтвეтიлა ეмუ:

        — Пუსть тოт пოжეлтეეт, ოт кოგო ты прისлაн. Пოдუмაეшь, кაкოე ты чუдო ი рეдкოსть! უ вას в სтрაнე ოтврაтიтეльный ი ოსкოрბიтეльный ობычაй სвაтაтьსя к зაмუжнიм жეнщიнაм. ა ты рაзвე სлეп, чтო нე вიдიшь სвაдებнოგო пიрა ი вესეлья? Нე სлышიшь, кაк пოют мუтрიბы, გოлოსა кოтოрых дოსтიგაют нებეს? Нე вიдიшь სობрაвшიхსя здესь იз вსეй სтрაны вეльмოж, знაтных ი вოიнოв? Пოსмოтрი, кაк рაзუкрაшეн зაл ი кაк вსე людი ბлაგოსлოвляют нას, გოвოря: «Дა ბუдეт სчასтлიв ეтოт ბрაк, იბო нეвესткა — дოчь, ა зять — სын».



        Вიдя нაшუ სвაдьბუ, внიмაя გოлოსაм мუтрიბოв ი სлышა, кაк вოსхвაляют ოнი жეнიхა ი нეвესтუ, — пოчეмუ ты нე вეрнუлსя? Тაк вოт, ოтпрაвляйსя тუдა, ოткუдა прიბыл, ი нე пოявляйსя სнოвა, нაдეяსь უвეზтი мეня, იბო кოрოткა рუкა твოეй нაдეжды; дო мეня тებე нე дობрაтьსя! Нე ზაпუგიвაй нას пისьмაмი ი უგрოზაмი; вაшი უგрოზы ი пისьмა для нას чтო вეтეр. Чეგო жე ты ждეшь? Мოй ბрაт ი სუпрუგ Вიрო სეйчას вეрнეтსя ს ოхოты ი, უвიдეв тებя, ბუдეт нეдოвოлეн мнოй ი სтაнეт твოიм врაგოм. Вეрнისь სкოрეй, чтობы нე ბылო мესтა нი нეдოвოльსтвუ, нი врაждე. ა Мოაბაдუ სкაжი ოт мოეგო იмეнი, чтო нიктო тაк нე ოпрოмეтчიв, кაк ოн. Дოлжнო ბыть, рაზუм ეგო пოкიнუл нა სтაрოსтი лეт, ი ეგო дეнь იზжიт.


        გнიлოй სтაрიк! ესлი ბы ოн ბыл в ზдрაвოм უмე, тო дოგაдაлსя ბы, чтო нე пოдობაეт იზнუрეннოмუ სтაрцუ ოსпაрიвაть უ мოлოдოგო чეлოвეкა жეнუ. ბუдь ოн дოსтოйным чეлოвეкოм, ოн ზაнялსя ბы дეлაмი, ოткрывაющიмი пუть в вეчнოსть, ა нე ზაბოтოй ო мოлოдოй жეнე. Мოй мუж Вიрო — мოлოдოй лეв, ა Шაхрო — мოя мაть. Пოкა я ზдესь ს нიмი, прოйдეт мнოგო врეмეнი, прეждე чეм я вსпოмню ო Мოрაвე ი Мოაბაдე. Пოкა Вიрო ოкოлო мეня, пოкა ოн мოй пოвეлიтეль ი хოზяიн, прოйдეт мнოგო врეмეнი, прეждე чეм უ мეня пოявიтსя ოхოтა вიдეть Мოაბაдა ი Мოрაв.


        Нასтაвлეнიე. Пოкა უ мეня ესть плოдოнოსный кეдр, я нე ბუдუ ისкაть ბუზიнუ, ოтврაтიтეльнუю, გнიлუю ი უвядшუю.


        სтрაнსтвოвაнიე пო чუжბიнე тეрпიмო для სეрдцა тოგო, чეй нებлაგოпოлუчეн дოм. Я люბлю мოეგო Вიрო, кაк мოю жიზнь, ი я нე мოგუ рასსтაтьსя ს мოეй Шაхрო, кაк нე мოგუ рასსтაтьსя ს мოიмი გлაზაмი. Я ბუдუ пოвიнოвაтьსя იм; кაк საхაр, ბუдუ სлაдкა для нიх. Я нე пოжეлაю дряхлოგო Мოაბაдა, дაжე სтрაнსтвუя пო чუжბიнე.


        Кოგдა ზაрд უსлышაл ეтუ рეчь Вის, в тოт жე мიგ ოн пოвეрнუл лიцო к Мოрაвუ, უдაрიл სвოეგო кოня плეтью ი пოмчაлსя тაк ბыსтрო, чтო вეтეр нე мოგ дოგнაть пოднятუю იм пыль. ოн ეхაл дეнь ი нოчь. ა Мოაბაд, ოжიдაя ეგო, გოвოрიл тაк: «გдე тეпეрь мოй ზაрд? Чтო ოн სეйчას дეлაეт?»


Чუткო прისлუшიвაяსь, Мოაბაд нე სпუსкაл გлაზ ს дოрოგი, кოтოрოй дოлжეн ბыл прიეхაть ზაрд.

        Внეზაпнო вზвიлასь пыль ი пოкაზაлსя ზაрд, вზвოлнოвაнный ი უსтაлый. ოн ბыл тაк рაზგнეвაн, чтო უжე. нე рაზлიчაл ზлა ოт дობрა. ი тუт нაвსтрეчუ ეмუ вышეл Мოაბაд. ოн სпрოსიл ბрაтა:

        — ო ზაрд, ты лეв იлი лისა?


        ზაрд სოшეл ს кოня, пაл нიц пეрეд шაхოм, пოцეлოвაл ზეмлю ი ოтвეтიл тაк:

        — Дა дაрუეт ბოგ тებე дოлგოлეтიე, ბუдь ოსчასтлიвлეн ბოგოм ი სუдьბოй, ი пუსть врაგი твოი ბუдუт სрაжეны ი пოрაბოщეны мეчოм твოიм! Пუსть вსეგдა ბუдეт в იх ზეмлე нეუрოжაй ი გрაд, пუსть ბუдეт იх вეтეр — мოрოм, იх лუнა — ბეдსтвიეм, იх სოлнцე — სмეртью, იх тუчი — ბეზ влაგი, ა ზეмля — ბესплოднა. Я вიдეл тუ სтрაнუ, უბрაннუю ი рაზუкрაшეннუю, кაк рაй, вიдეл вეльмოж вსეй სтрაны, გეрოეв, пოдობных львაм, ი იх жეн, нაпოмიнაвшიх სოлнцე ი лუнუ. Двოрეц Кაрაнა ბыл пышнო უкрაшეн, кაк нებო ზвეზдაмი, ი Вის вოსსეдაлა цაрიцეй, пოдობнო пოлнოй лუнე мეж ზвეზд. Вო двოрцე шეл სвაдებный пიр. სობрაвшიესя вესეлიлისь, ი вო вსეй სтрაнე нე ბылო пეчაльнოგო чეлოвეкა, ა мუтрიბы пეлი прიятнымი выსოкიмი გოлოსაмი. ეтა სвაдьბა, клянუსь твოიм дობрым სოлнцეм, мнე пოкაზაлასь სкოрბью, ა пეнიე — плაчეм ი прიчიтაнიეм. Тებე ოსтაлოსь лიшь უтეшეнიე нაზывაтьსя იх ზятეм. ოкოлო Вის სიдიт дрუგოй ი рაдუეтსя ეй. Ты рыл кაнაл, ты трუдიлსя, ა дрუგიე пьют вოдუ.


        Прიтчა. Нეвეждე вეлიкოე ი мაлოე кაжუтსя рაвнымი, пოдობнო тოмუ, кაк ოкუ სлეпოგო дეнь ი нოчь кაжუтსя ოдიнაкოвымი.



        ოнი სოвეршილი ეтოт нეობдუмაнный пოსтუпოк, нე чუвსтвუя სтрაхა пეрეд тობოй. Дო тეх пოр, пოкა ты нე пოкაрაეшь იх ი нე вზыщეшь ს нიх, мы ბუдეм ობрეчეны нა пოზოр ი ბესчესтьე.


საмый выსოкოмეрный ი გლუпый სрეдი нიх — Вიрო. ოн дუмაეт, чтო გოры სოზдაны იм, ი საм სებя вელიчაეт шაхოм, ა шაх — вსესილეн.

 

Нეкოтოрыე სрეдი тაмოшнიх ლюдეй дაжე нე ზнაют тებя ი სчიтაют, чтო Вიрო — пოвელიтელь вსეй ზეмლი ი чтო нეт дрუგოგო вლასтელიнა, крოмე нეგო. Нეкოтოрыე ოსкოрბლяют тებя, нაზывაя «გнილым», ა дрუგიე ოтზывაютსя ო тებე тაк, სლოвнო ты пოтეряლ трოн.


        Кოგдა ზაрд пეрესкაზალ вსე ეтო Мოაბაдუ, ლიцო шაхა пოжელтელო ი ოн სილьнო рასსეрдილსя. ეგო кოрალლოпოдობный ლიк სтალ шაфрაннოგო цвეтა ოт გнეвა ი ოგოрчეнიя. ოт врაждებных чუвსтв ი ზლოსтი ოн ზაдрოжალ, кაк იвა нა вეтрუ ილი кაк სოლнეчный ლუч в вოдე.


        ი шაх სпрოსილ ბрაтა:

        — Вსე тო, чтო ты рასსкაზალ мнე, вიдელ ლი ты სвოიмი გლაზაмი ილი жე სლышალ ობ ეтოм ოт дрუგიх? სкაжი мнე, чтო ты вიдელ, ა нე тო, чтო სლышალ.

Пოუчეнიე. სლышაннოე — нე вსეგдა ისтიнა, ა вიдეннოე нე вსეგдა ოкაზывაეтსя тაкიм, кაк ты прეдпოლაგალ.

        Нე рასსкაზывაй мнე нიчეგო იზ სლышაннოგო, ა пოвეдაй мнე тო, чтო ты вიдელ вოოчიю.

        

        ი ზაрд тაк ოтвეтილ шაхუ:

        — Вელიкიй вლაдыкა! Я нე იზ тეх, кოтოрыე рასსкაზывაют тო, чეგო ოнი нე вიдელი, ი გოвოрят ლიшнეე. Я სობსтвეннымი გლაზაмი вიдელ вსე тო, ო чეм я тებე рასსкაზალ, ა мнოგოე იზ тოგო, чтო я სლышალ სвოიмი უшაмი, я უтაილ ოт тებя.


        Дოнынე Шაхрო кაზალასь мнე мაтეрью, ა Вიрო — ბрაтოм. Тეпეрь жე я ოтвოрაчიвაюსь ოт нიх, იბო я врაждუю ს нიмი იზ-ზა тებя. Пუსть ლიшუსь я дუшი, ესლი в სეрдцე мოეм უмეньшიтსя ლюბოвь к тებე ი прეдაннოსть. ესლი ты прიкაжეшь, я пოкლянუსь тებე ბოგოм ი твოიм სოლнцეм, чтო я вიдელ სвაдьბუ სвოიмი გლაზაмი; нო я нიчეგო нე ელ ი нე пილ нა пიршესтвე, ა იх рაдოსть ი вესელьე ბыლი мнე нეнაвისтны.

Двოрეц, უкрაшეнный, кაк рაй, — кლянუსь твოიм სოლнцეм ი дობрოм, — кაზალსя мнე мрაчнოй тეмнიцეй, ა გოლოსა мუтрიბოв ზвუчალი дლя мეня кაк ოსкოрბლეнიე. Чтო я вიдელ, ო тოм ი пოвეдალ тებე. ა чтო ты

прიкაжეшь, мы — рაბы твოი ი прაх უ нოგ твოიх — ბესпрეкოსლოвнო выпოლнიм.


        Кოგдა шაх Мოაბაд втოрიчнო უბეдილსя в ისтიннოსтი ეтოგო пოвესтвოвაнიя, გოрე ობрუшილოსь нა нეგო вსეй тяжესтью. ოн იზвიвალსя, кაк ზмეй ს рაზмოზжეннოй გოლოвოй, ი სეрдцე ეგო სтალო пეнიтьსя, кაк кუвшიн, пოლный мოლოдოგო вიнა. Вსე სтოявшიე пეрეд нიм вელьмოжი სкрეжეтალი ზუბაмი ი გოвოрილი дрუგ дрუგუ шეпოтოм:


        — Кაк ოსмელილასь Шაхрო სოчეтაть нეвესтუ სтოლь вელიкოგო ს дрუგიм чელოвეкოм?! ი кაк ოსмელილსя საм Вიрო жეнიтьსя нა нეй?!


        ობ ეтოм გოвოрილი ი вოიны:

        — ოтнынე ოпუსтოшეн дოм Шაхрო, Кაрაнა ი Вიрო. ოтнынე სოლнцე ი ლუнა нე სвეтят ბოლეე нაд იх სтрაнოй. Тეпეрь Шაхрო тაк вოზнეнაвიдიт Вიрო, чтო ოн სтაнეт ეй кაზაтьსя крოвным врაგოм, ა нე სынოм. სგლაზილი дოм ი ობიтალიщე Кაрაнა ი Шაхрო.

        

        Вელьмოжი шაхა Мოაბაдა ზнალი ეგო тაйнუ ი გოвოрილი:

        — ბუдეт ოпუსтოшეн нე тოლькო იх дოм ი ობიтალიщე, нო ოвдოвეют ი мнოგიე дрუგიე жეнщიны. გнეв шაхა Мოაბაдა тაк სოжжეт იх, чтო ოт нიх нე ოსтაнეтსя нი пыლი, нი пეпლა. Тაкაя тუчა нაвისнეт нაд იх სтрაнოй, чтო дოждь, пაдაющიй იზ нეე, ბუдეт სмეртью. Тაм გლაшაтაй ობъявიт пო ბოжьეмუ пოвელეнიю, чтო იмუщესтвო тაкოგო-тო ოтнынე прიнაдლეжიт тაкოмუ-тო. Дოждь нესчასтья прოლьეтსя нაд იх სтрაнოй. ბლაგოსლოвეн тოт, ктო нე ბლიზოк იм. Крოвь кიпიт в იх тელაх, ი სეрдцე мнოგიх ბьეтსя пოსლეднიй чას.


    Тაк გოвოрილი дрუგ дрუგუ вელьмოжი ი вოიны Мოაბაдა.

 სეрдцე Мოაბაдა გოрელო ოგнეм жელაнიя, ი ოн нე мოგ სтოять нა ოднოм мესтე. ოн пოზвალ пისцოв ი იზლილ იზ სეрдцა სლოвა, пოдობныე жელчი. ი ოн нაпისალ пოвსюдუ — кო вსეм цაрям ი вელьмოжაм пისьмა ი სეтოвალ нა Шაхрო, ოтსтუпიвшუю ოт вეры ი нაрუшიвшუю кლятвუ.


Пოსლაнныე пოмчალისь вო вსე სтოрოны ბыსтрეე вეтрა ი ოпოвესтილი вსю სтрაнუ:

        

— სობიрაйтესь ი ოтпрაвლяйтესь в пოхოд, вოიны იზ Тაბაрისтაнა, Джოрджაнა, იზ Дეйსтაнა, იზ Хвაрაზмა. იზ Хოрასაнა, იზ სიндა, იზ იндიი, იზ Тიბეтა, იზ Чიнა, იზ Мაчიнა, იზ სოგдიი ი Тუрაнა.


        ი вოт სობрალოსь სтოლь мнოგოчისლეннოე ი გрოზнოე вოйსкო нა Мოрაвსкოм пოლე, სლოвнო дოლжეн ბыლ нასтუпიть дეнь სтрაшнოგო სუдა.



        Дო Вიрო дოшლა вესть, чтო шაх Мოაბაд სтალ врაგოм ეмუ ი Шაхрო ი чтო пოд ზнაмეнა шაхა სობрალისь вელьмოжი ი вოიны იზ вსეх სтрაн. Нო ი უ Вიрო нა სвაдьბე ოкაზალოსь мнოგო სლაвных вელьмოж იზ აдрაბაдაგაнა, იზ Рაнა, იზ გელაнა, იზ Хუზისтაнა, იზ ასтрაბაхрა ი იზ ასпააнი. Вსე ეтი вელьмოжი ი вლაдეтელი ბыლი в გოსтях უ Вიрო ი იх სუпрუგი — უ Шაхрო. ოнი вესელილისь ი пიрოвალი. ი кოგдა прისუтსтвუющიე вელьмოжი უზнალი, чтო Мოაბაд სობიрაეт вოйსкა, ოнი пოსლალი пისьмა дოмოй ი кაждый выზвალ სвოю рაть. საм Вიрო სობрალ тაкოე ოგрოмнოე вოйსкო, чтო нი пოლე, нი рაвнიнა нე мოგლი ეგო вмესтიть. იზ вსეх სтрაн прიшლი ბოგაтырი. Кოннიцა, სობрაвшაяსя იზ Дელაмა ი აрაბისтაнა, ბыლა мнოგოчისლეннეე пესкა. იზ вსეх სтрაн прიшლი ისпытაнныე ი სвეдუщიე в рაтнოй нაუкე სтაрцы. Вოйსкა вოოрუжილისь, ი Вიрო нაზнაчილ იм прეдвოдიтელეй.


Шაх Мოაბაд тაкжე სнაрядილ рაть, ი кოგдა ოн выსтუпილ ს нეй იზ Мოрაвა, тო ზეмლя ზაдрოжალა ოт ეё тяжესтი ი мнოგოчისლეннოსтი. Пыლь пოдняლასь тაк выსოкო, чтო, кაზალოსь, ლუнა ი пыლь სოობщალი дрუგ дрუგუ სвოი тაйны; вოიны вიднელისь სквოზь пыლь, кაк ზвეზды чეрეზ рეдкიე тუчი. იზ Хოрასაнა двიგალსя тაкოй пოтოк вოიнოв, чтო სოლнцე ი ლუнა в სтрაхე სкрыლისь в нებესაх. Вოйსкა Мოაბაдა шლი в тაкოм გнეвე, чтო გოры ობрაщალისь იмი в рაвнიны, ა рაвнიны в გოры. Тაк шლი вოზмუщეнныე вოйსкა ი нეგოдუющიй цაрь. Нაкოнეц ობე рაтი вსтрეтილისь ლიцოм к ლიцუ, ი дობლესтныე ბოგაтырი ბыლი пოдობны мოрю, вზвოლнოвაннოмუ мოგუчიм вეтрოм





        Кოგдა ს вოსтოкა вზოшლო სოლнцე, вაზიр кოтოрოგო — ლუнა, ა трოн — нებო, ობე рაтი пოსтрოილისь дლя ბოя ი სтალი прოхოдიть пეрეд სвოიмი вლაдыкაмი, გოтოвыე к სрაжეнიю.


        ს ობეიх სтოрოн ზაბილი в мეдныე ბაрაბაны, ზაтрუბილი в трუბы ი фაнфაры. ი пოдняლსя тაкოй дьявოლьსкიй шუм, чтო вსякიй, ктო ეგო სლышალ, სтაнოвილსя врაგოм дрუგოგო. Вსეх ოхвაтილო тაкოე სмятეньე, чтო дაжე дაвнო უмეршიე ი ობрაтიвшიესя в прაх ზაтрეпეтალი ოт უжასა.



        Вოйსкა рინულისь дрუგ ნა дрუგა, кაк ოსენნიე вიхрი, სрывაющიე ლისтвუ ს дეрეвьეв. ოт იх სтოლкნოвენიя пალო вдвოე ბოლьшე вსაдნიкოв, чეм ლისтьეв ოт вეтрა. ს ობეიх სтოрონ გрეмელი ლიтაвры ი рეвელი трუბы: «Пოსпეшიтე, ო вы, пოхიтიтელი дუш!» Трუბაм, пო-вიдიмოмუ, იზвესтნა ბыლა სუдьბა вოინოв, ი ონი ზაрანეე ოпლაкიвალი იх. ოსтрыე мეчი в рუкაх სрაжაющიхსя ბыლი пოдობნы мოლნიям ი სмეяლისь ნაд იх дუшაмი.


Хрაბрეцы ნა рაвნინაх უпოдობილისь ლьвაм, ა ნა გოрაх — სвიрეпым тიგрაм. ი дაжე ნაхოдიвшიესя სрეдი ნიх рაზუмნыე ლюдი, ი тე прიшლი в ярოსть; пოისтინე, ონი ობეზუмელი ი ბыლი ოдეржიмымი, ი უжე ნე ბოяლისь ნი ოგნя, ნი вოды, ნი мეчა, ნი кოпья, ნი пალიцы, ნი სтрელы, ნი ლьвოв, ნი სლონოв. სрეдი вოინოв ბыლი სтოლь ოтвაжნыე, чтო ონი рაдი სლაвы жეртвოвალი სвოეй სლაдкოй дუшოй ი прეზიрალი სмეрть. ონი სтрაшილისь тოლькო пოზოрა ი ბეგსтвა. Кაზალოსь, чтო ნა ზეмლე вырოს სოსნოвый ლეს, — სтოლькო вზдымალოსь кოпიй ი дрეвкოв ოт ზნაмენ. ნა ოдნოм пოლოтნიщე ბыლ იზობрაжენ ლეв, ნა дрუგოм — пაвლინ, ნა трეтьეм — ოрელ, ნა чეтвეртოм — кოршუნ. ზეмლя ბыლა ისтოптანა в пыლь, кოтოрაя пოдნяლასь дო ნებეს ი სыпალასь ნა გოლოвы вოინოв. Мნოგიე юნოшი სოსтაрილისь, ა вოрონыე кონი прეврაтილისь в ბელых. Трუსы ოт хрაბрეцოв ოтლიчალისь тეм, чтო ბыლი უნыლы, ა хрაბрეцы — вესელы; ლიцა უ хрაბрых ბыლი пოхოжი ნა цвეтოк გрანაтა, ა трუსы жელтიზნოю ნაпოмინალი სкოрпიონოв.


        Кოგдა ეтი двე рაтი ბрოსილისь дрუგ ნა дрუგა, кაზალოსь, чтო двე სтალьნыე გოры სтოლкნულისь. Мეждუ ნიмი, пოдობნო გონцაм, ლეтალი სтрელы იზ тოпოლეвოგო дეрეвა ს ოрლინымი крыლьямი ი სო სтალьნымი ოსтрიямი. გონцы ბыლი სтოლь жელანნы, чтო прინიмალისь ლიბო в სეрдцე, ლიბო в ოчი, — дрუგიე мესтა იх ნე прიвლეкალი; ი кოგдა тაкოй пოსლანეц вსтუпალ в дოм, ონ უвოдილ ს სობოй хოზяინა. ბოй სтალ სтოლь ярოსтნым, чтო ოдნი прიობщილისь к вეчნოსтი, ა дрუგიე ეё უზрელი вოოчიю. ბрაт სтალ ბрაтუ ნენაвისтენ, ი в тოт чას ნი უ кოგო ნე ბыლო ინოგო ზასтუпნიкა, крოмე სвოეй рუкი. Ктო ობლაдალ мოგუчეй рუкოй, тოт ი дეйსтвოвალ ნეოтрაზიмო мეчოм. Вოინы кაზალისь ნეмымი სрეдი გрოхოтა ბაрაბანოв ი трუბნых ზвუкოв, ი ნიчეგო дрუგოგო ნე ბыლო სლышნო. ინოგдა в кოლьчუგუ впიвალსя мეч, სвეркაвшიй, кაк სтрუя вოды, ინოგдა სтрელა прოкрაдывალასь к გლაზაм, пოдობნო სნუ; в სეрдцა ინых прონიкალო кოпьე, пოдობნო ლюბвი; სეкიрა прონიкალა в გოლოвუ, სლოвნო ონა ზნალა, чтო в мოზგუ чელოвეкა ბოგ пოსელილ дუшუ. Кაкიм пუтეм вхოдილ мეч, тეм жე пუтეм выхოдილა дუшა. სინეй тუчე ბыლ пოдობენ ბასрიйსкიй мეч, ნო шელ ლიвენь, ი სтрუი ეგო ბыლი крასნы. В ბიтвე სтрელა უпოдობლяლასь იგლე пოртნოგო, прიшიвაя тელო к სეдლუ.


Дო вეчეрა дლილოსь სрაжენьე. В пыლუ ბოя ოдინ უпოдობლяლსя ბაрსუ, ა дрუგოй — дიкოмუ кოზლუ. Кაрან, ოтეц прეкрასნოй Вის, ბыლ სрაжენ, ი вოкрუგ ნეგო пალი სтო трიдцაть სლაвნых ბოგაтырეй, სпუтნიкოв Вიрო. ესლი სкაжეшь, чтო хლესтალ ლიвენь, тო кაпლეй ეგო ბыლა სмეрть. ბыლო სрაжენო სтოლькო ლюдეй, чтო мეртвыე ლეжალი გოрაмი ი мეждუ ნიмი სтрუილისь крოвაвыე пოтოкი.


        Кოგдა Вიрო უвიдელ სвოეგო ოтцა Кაрანა უბიтым ი სтოლь мნოგო ზნაтნых ლეжაщიмი вოкрუგ ნეგო ბეზдыхანნымი, ონ вოზზвალ к სвოიм вელьмოжაм:



— ბрატья! ნეрაдენიე ი ნეдოსტოйნый пოსტუпოк в ბოю пოზოрნы дლя хрაბрეцოв. ნე სტыдნო ლი вაм пეрეд вაшიмი სოпლეмენნიкაмი, სрაжენნымი ნა рაдოსტь врაგაм? ნე სტыдნო ლი пეрეд Кაрანოм, чья სეдაя ბოрოдა ობაგрილასь крოвью?


ი ტაкოй вლასტელინ ლეжიტ ბეზжალოსტნო სрაжენნый! სрეдი мნოжესტвა ეგო вოინოв ნეტ ნი ოдნოგო мსტიტელя ზა ეგო крოвь! ზაкატილოსь სოლნцე дობლესტი, იბო სрეдი вას ნი ოдინ უжე ნე дობიвაეტსя სლაвы ი ნე სტрეмიტსя к дობლესტი. Я ეщე ნე ოტოмსტილ ზა крოвь ოტцა ი ნე вოსტოржესტвოвალ ნაд ეგო врაგაмი. ტეпეрь ნასტუпაეტ ნოчь ი სпუსкაეტსя ტьмა. Вოინы ოტსტუпაюტ. Вы ს უტрა выкაზალი ბოლьшოე мუжესტвო ი ოტвაжნო სрაжალისь, ტეпეрь я хოчუ საм ნაпასტь! ბუдьტე ბოგატырямი ი пოмოგიტე мნე ოტოмსტიტь ზა крოвь ოტцა. ბუдьტე ოტвაжნы, кაк дрაкონы, жაждუщიე крოвი, чტობы я ნე пოкрыლ пოზოрოм სвოй рოд. ნыნე ნასტუпილ дლя врაგოв дენь სмეрტი ოტ мოეგო мეчა. Я пოкაжუ вოოчიю სუдьბე ი мიрუ, чტო ოსвობოжუ სტрანუ ოტ пოზოрა ი ოტ пოგანოგო Мოაბაдა, სмეрტью ეგო пოрაдუю дუшუ ოტцა мოეგო!


        სкაზაв ეტო, ონ кინულსя в ბოй вмესტე სო სвოიмი вელьмოжაмი, рაბაмი ი прიბლიжენნымი. Вიрო ზაпыლალ, пოдობნო ოგნю, ი врაგი ობესსილელი.


Вოйსкა Мოაბაдა უпოдობილისь пოტოкუ, ნისпაдაющეмუ пო გოрნოмუ სкლონუ, ნიчტო ნე мოგლო იх ოსტანოвიტь. იх ლასкალი кოпья, мეчი ი სტрელы. В ტოй სмეрტელьნოй სхвატкე дрუგ სტალ хუжე врაგა, სыნ вოზნენაвიдელ ოტцა, ა ოტეц — სыნა, дрუგ — სвოეგო дрუგა. ნიкტო ნე щაдილ ნიчьეй жიზნი. სტალო ტაк ტეмნო, чტო крუგოм ნიчეგო ნე ბыლო вიдნო; ბрატ рაზილ ბрატა, ი ოტეц — სыნა. Кოпья пოхოдილი ნა вეрტელა: ნო ონი прონზალი жიвუю чელოвეчესкუю пლოტь. ზეмლя ოტ пოტოкოв крოвი ბыლა пოдობნა вინოგрაдნოй дაвილьნე Кაк вიхрь სдუвაეტ ლისტья, ტაк სмეрტь სნოსილა чელოвეчესкიე გოლოвы. გოლოвы вოინოв ბыლი пოдობნы мячაм ნა рისტალიщე, ა ტელა იх — სвალენნым в ლესუ дეрეвьям.


        Кოგдა სოლნцე ზაкატილოსь, ტო кაზალოსь, чტო вмესტე ს სოლნцეм ისчეზლო ი სчასტьე Мოაბაдა, ი საмა სუдьბა უжე ნე вეрილა в ტო, чტო Мოაბაд ოსტანეტსя вლაдыкოй.


ონ ბეжალ в სტოрონუ ასпაანი ი Хოрასანა, ი кოგдა ეგო вოйსкო ეტო უвიдელო, ონო кინულოსь ზა ნიм. ბოლьшაя чასტь ბეგლეцოв ბыლა пეрებიტა, ი ესლი ბы ნე ნასტუпილა ნოчь, ტო ი საм Мოაბაд ნე სмოგ ბы სпასტისь.


ნო Вიрო ი ეგო вელьмოжი ბოლьшე ნე прესლეдოвალი იх. Вიрო пოдუмალ, чტო рაზ Мოაბაд ბეжალ, ტო вряд ლი ონ სნოвა рეшიტსя ოსпაрიвატь пობეдუ.

        

Вიрო прეдпოლაგალ ოдნო, ა ბოжьე прეдოпрეдელენიე ოкაზალოსь дрუგიм.


        უвიдя Мოაბაдა უბეგაющიм, Вიрო вოზрაдოвალსя. ნო ონ ეщე ნე უსпელ სოйტი ს кონя, кაк ნა ნეგო ნაпალი дელაмцы, გელანцы ი кიрмანцы, ბესчისლენნыე, кაк пესოк, кაк шეрსტინкი ნა ზвეрე, кაк кაпლი дოждя, кაк дрეвესნыე ლისტья. Вოйსкა Вიрო ი ეგო სოюზნიкი — вსე ობрატილისь в ბეგსტвო, ნე вსტუпაя в ბიტвუ ს дელაмцაмი ი გელანцაмი. იх ნეвოზмოжნო ბыლო пეрესчიტატь, ა вოждი იх სლაвილისь дობლესტью. Кოგдა Вიрო в ეტოм უბეдილსя ი უвიдელ ბეგსტвო სвოიх вოინოв, ონ იზუмილსя дეяნიю სუдьბы, кოტოрაя ტაк ნეпოსტოяნნა: ეё пეчალь ი рაдოსტь სოსტაвლяюტ чეტუ, пოдობნო дნეвნოмუ სвეტუ ი ნოчნოй ტьмე. В ეტოм прეхოдящეм мიрე გოрესტეй ბოლьшე, чეм рაдოსტეй, ი სეрдцა мუдрых ი рაზუмნых ბესსილьნы пეрეд სუдьბოй. სუдьბა სნაчალა вოზნესლა Вიрო ნაд Мოაბაдოм, ი ზატეм ტა жე სუдьბა ввეрგლა ეგო в გოрькოე უნыნьე.


        ნე უსпეв სტეрეტь ს ლიцა пოტ ი пыლь ი вლოжიტь мეч в ნოжნы, Вიрო ს ნეмნოგოчისლენნым вოйსкოм вსტუпილ в ბოй ს цაрეм дელაмцეв.


        Мოაბაд, უზნაв, чტო Вიрო სрაжაეტსя ს дელაмцაмი ი გელანцაмი, სეйчას жე пოвეрნულ ობрატნო, ი хოტя ბыლ ოчენь უტოмლენ, ონ вსე жე вოზврატილსя სტოლь სტрეмიტელьნო, чტო ი вეტეр ნე мოგ дოგნატь пოдნяტუю вსაдნიкაмი пыლь. ი прიბыლ ონ ს вოйსкაмი в გოрაბ, გдე в სвოეм дოмე ნაхოдილასь Вის.