نئاندرتال‌ها: خویشاوندان انسانی منقرض شده ما
سام آریامنش
نئاندرتال ها چه کسانی بودند؟
هومو نئاندرتال‌ها احتمالاً نزدیک‌ترین خویشاوندان انسانی ما بودند. این گروه که اکنون منقرض شده‌اند، از اعضای هومینین‌ها بودند - دودمانی که شامل انسانهای زنده (هوموساپینس) و خویشاوندان منقرض شده ما می‌شود.
مطالعات نشان می دهد که هوموساپینس‌ها آخرین بار بین ۶۰۰۰۰۰ تا ۸۰۰۰۰۰ سال پیش با نئاندرتال ها جد مشترک داشته است، اگرچه تاریخ دقیق انشعاب مورد بحث است. نئاندرتال ها به عنوان یک جمعیت متمایز بین ۴۰۰۰۰۰ تا ۳۵۰۰۰۰ سال پیش پدید آمدند و حدود ۴۰۰۰۰ سال پیش منقرض شدند، اگرچه دقیقاً چرایی انقراضشان مشخص نیست.
نئاندرتال ها با گروه دیگری از خویشاوندان انسانی منقرض شده و کمتر شناخته شده به نام دنیسووان ارتباط نزدیک داشتند. دانشمندان DNA یک جمعیت "پیش از نئاندرتال" را از سایتی در اسپانیا به نام سیما د لوس هوئسوس یا «گودال استخوان‌ها» تجزیه و تحلیل کردند و دریافتند که نئاندرتال‌ها و دنیسوواها تا قبل از ۴۳۰۰۰۰ سال پیش از یکدیگر جدا شده‌اند.
آیا نئاندرتال ها گونه ای متفاوت از ما بودند؟
اکثر کارشناسان موافقند که نئاندرتال ها گونه ای جدا از ما هستند. اسکلت‌های نئاندرتال تفاوت‌های آشکار و ظریفی با اسکلت‌های هوموساپینس دارند، که باعث شد دانشمندان در سال ۱۸۶۴ نام گونه Homo neanderthalensis را به آنها اختصاص دهند. تجزیه و تحلیل مدرن DNA باستانی نشان می دهد که نئاندرتال ها با هومو ساپینس های باستانی جفت گیری داشته اند و فرزندان بارور تولید کرده اند. سایر گونه های جانوری نزدیک به هم، مانند خرس های قطبی و قهوه ای نیز می توانند فرزندان بارور تولید کنند، بنابراین این برای طبقه بندی موجودات به عنوان بخشی از همان گونه کافی نیست.
نئاندرتال ها کجا زندگی می کردند؟
محدوده مرکزی نئاندرتال ها در غرب اوراسیا بود. آنها در غرب تا ولز کنونی و در شرق تا کوه های آلتای در سیبری زندگی می کردند. آنها همچنین در اطراف دریای مدیترانه تا جنوب اسرائیل زندگی می کردند و حتی در ایران کنونی و ازبکستان در دشت های آسیای مرکزی هم حضور داشته اند.
نئاندرتال ها در طول صدها هزار سال زندگی خود، تغییرات آب و هوایی جهانی را تجربه کردند، از عصر یخبندان تا دوره های گرم، حتی کمی گرمتر از آنچه امروز دیده می شود.
نئاندرتال‌ها در جنگل‌های استپی یا گرم رشد می‌کردند و آناتومی «پاور اسپرینت» آنها ممکن است به شکار در جنگل‌ها کمک کرده باشد. تحقیقات منتشر شده در سال ۲۰۲۱ نشان داد که نئاندرتال‌هایی که در حدود ۱۲۳۰۰۰ سال پیش در حوضه دریاچه‌ای جنگلی در آلمان امروزی زندگی می‌کردند، ممکن است با سوزاندن یا پاک کردن پوشش گیاهی، چشم‌انداز را تغییر داده باشند. مطالعه دیگری در سال ۲۰۲۳ توسط همین تیم نشان میدهد که نئاندرتال‌ها فیل‌های بزرگ را شکار می‌کردند و این منابع عظیم غذا می‌توانست گروه‌های نسبتاً زیادی از مردمشان را پشتیبانی کند.
نئاندرتال ها چه شکلی بودند؟
به طور کلی، نئاندرتال ها بسیار شبیه ما بودند. اگر یکی را از پشت می دیدید، احتمالاً او را با انسان امروری اشتباه میگرفتید، شاید کمی در قد کوتاه‌تر، اما کاملاً راست راه می رفت. با این حال، هنگامی که آنها برگردند و به چهره آنها نگاه کنید شما شروع به دیدن تفاوت های واضح خواهید کرد.
اگرچه جمجمه‌ها و مغز نئاندرتال‌ها مانند ما بزرگ بودند، اما شکل آنها متفاوت بود: سر آنها به جای کره‌شکل، دراز بود و پیشانی و تاج پایین‌تری داشت. ساختار درونی مغز آنها نیز با مغز ما متفاوت بود. در حالی که محققان جزئیات آناتومیک بیشتری را که نئاندرتال‌ها را از هوموساپینس متمایز می‌کند، به صفر رسانده‌اند، توضیح اینکه دقیقاً چرا متفاوت به نظر می‌رسند همچنان دشوار است. برخی از ویژگی‌ها، مانند قفسه سینه‌ها یا بینی‌های بزرگ آنها، ممکن است نه تنها به سازگاری با سرما، بلکه به سبک زندگی شدید بدنی آنها مرتبط باشد، همانطور که محققان در مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۸ در مجله Proceedings of the Royal Society 'B' توضیح دادند.
نئاندرتال ها چه می خوردند؟
نئاندرتال‌ها عمدتاً گوشت می‌خوردند – معمولاً از شکار بزرگ یا متوسط، اما پرندگان، خرگوش‌ها و حتی غذاهایی که از غذای ساحلی به دست می‌آیند نیز در منوی غذایی آنها وجود داشت. شواهد فزاینده ای وجود دارد که نشان می دهد آنها گاهی اوقات گیاهان را نیز می خورده‌اند. نیاندرتالها برای شکار و استفاده از علوفه ابزاری را ساخته بودند. باستان شناسان نیزه های چوبی و چوب هایی که برای حفاری کار میکنند را یافته اند. از ابزارهای سنگی تیز برای قصابی حیواناتی که شکار می‌کردند استفاده میکرده‌اند و یک مطالعه در سال ۲۰۲۳ نشان میدهد که نئاندرتال‌ها علاوه بر پختن غذاهای حیوانی، برخی از گیاهان را نیز فرآوری کرده و می‌پختند.
فرهنگ نئاندرتال چه شکلی بود؟
نئاندرتال ها کارگران ماهری در استفادا از سنگ و مواد آلی از جمله چوب و استخوان بودند. آنها درک پیچیده ای از شکستن سنگ داشتند و راه های زیادی برای ساخت ابزارهای سنگی متنوع در طول زمان توسعه دادند. شواهد از چندین سایت نشان می دهد که نئاندرتال ها همچنین اولین ماده مصنوعی شناخته شده - قیر توس - را ساخته اند و از آن به عنوان چسب و ماده ای برای دسته ابزار استفاده می کردند.
همچنین شواهد فزاینده ای وجود دارد که نشان می دهد علاقه نئاندرتال ها به مواد فراتر از استفاده ازدصرفا برای بقای روزمره بوده است. آنها گاهی استخوان ها را حکاکی می کردند و رنگدانه های معدنی را روی صدف و چنگال عقاب میکشیدند. برخی از محققان ادعا کرده‌اند که نئاندرتال‌ها روی دیواره‌های غار در ایبریا نقاشی می‌کردند و یک مطالعه در سال ۲۰۲۱ که در PNAS منتشر شد نشان میدهد که در یکی از مکان‌ها، Cueva de Ardales، توده‌هایی از رنگدانه در سطوح نئاندرتال نیز وجود دارد. با این حال، باید ثابت شود که آنها از نظر شیمیایی با نقاشی ها مطابقت دارند یا نه.
آیا نئاندرتال ها صحبت می کردند؟
محققان تا حد زیادی موافق هستند که نئاندرتال‌ها به صورت صوتی ارتباط برقرار می‌کردند، اما اینکه آیا آنها زبان داشتند هنوز موضوع داغی است. بر اساس مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۱ در مجله Nature Ecology and Evolution، آناتومی گوش داخلی آنها نشان میدهد که گفتار به نوعی در زندگی روزمره آنها مهم بوده و احتمالاً می‌توانسته‌اند طیفی از صداها را مانند ما تولید کنند.
بر اساس یافته‌های ۲۰۲۳ در PLOS Biology، آنها ممکن است از ژست‌های قابل تشخیص در طول تعاملات اجتماعی استفاده کرده باشند، درست مانند ما و فامیل نزدیکمان، شامپانزه‌ها.
مطالعات ژنتیکی نشان داد که نئاندرتال‌ها دارای ژن FOXP2 هستند که به نظر کلیدی مهم در توانایی زبانی انسان است. اما نسخه آنها کمی متفاوت از نسخه ما کار کرده است. بنابراین، بر اساس یک بررسی در سال ۲۰۱۹، هنوز نمی‌توانیم در مورد پیچیدگی گفتار و زبان نئاندرتال نتیجه‌گیری روشنی بگیریم.
آیا انسان ها و نئاندرتال ها جفت گیری کردند؟
مطالعه ای در سال ۲۰۱۰ در مجله Science اولین شواهد مبتنی بر DNA را ارائه کرد که نئاندرتال ها مدت ها پیش با اجداد انسان های امروزی جفت گیری کرده اند. مطالعه‌ای در سال ۲۰۱۴ نشان میدهد که تا ۵۰ درصد از ژنوم اصلی نئاندرتال ممکن است حفظ شده باشد، اما در بخش‌های مختلف در تمام انسانهای امروزی پخش شده است. برای افرادی که اصل و نسب جنوب صحرا(همه افریقای جنوب صحرای بزرگ آفریقا مشهور به افریقای سیاه) را ندارند، آخرین تجزیه و تحلیل ها نشان می دهد که حدود ۱٪ تا ۲۰۴٪ از DNA آنها در اصل از نئاندرتال ها آمده است. مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۰ در Cell مقادیر ناچیزی از DNA نئاندرتال را در افرادی از حتی جنوب صحرا یافت که احتمالاً ناشی از مهاجرت اخیر انسانهای اوراسیا به آفریقا است.
به نظر می‌رسد که ژن‌های نئاندرتال در انسانهای زنده از یک مرحله جفت‌گیری در حدود ۵۵۰۰۰ تا ۶۰۰۰۰ سال پیش آمده‌اند، با این حال ما از روی DNA موجود در فسیل‌های هوموساپینس می‌دانیم که جفت‌گیری بعدها نیز اتفاق افتاده است، حدود ۴۰۰۰۰ تا ۴۵۰۰۰ سال پیش، درست قبل از انقراض نئاندرتال‌ها. داده‌های ژنتیکی از فسیل‌های بسیار قدیمی‌تر نئاندرتال نیز به ما می‌گوید که برخوردهای باستانی بیشتری نیز با انسانهای خردمند بین ۱۰۰۰۰۰ تا ۲۰۰۰۰۰ سال پیش رخ داده است، با این حال، این آخری_دوره‌های جفت‌گیری خیلی قدیمی بالای ۱۰۰۰۰۰سال_ هیچ نسلی را در امروز بر جای نگذاشته است.
دانشمندان DNA نئاندرتال ها را با انسان های امروزی مقایسه کرده اند تا بهتر بفهمند که چگونه ژن های مشتق شده از نئاندرتال صفات را در انسان های زنده شکل می دهند. برخی از قوی ترین ژن های حفظ شده مربوط به ایمنی است _ که منطقی است زیرا مقاومت که نئاندرتال ها در طول ۳۰۰۰۰۰ سال در برابر پاتوژن های محلی اوراسیا ایجاد کرده بودند، برای اولین بار برای افرادی که به عنوان هوموساپینس وارد این قاره می شدند مفید بود.علاوه بر این، به نظر می رسد یک میراث ژنتیکی متفاوت از نئاندرتال ها باعث تقویت باروری و محافظت در برابر سقط جنین نیز می شود.
با این حال اثرات دیگر می تواند ظریف باشد. به عنوان مثال، یک مطالعه در سال ۲۰۱۸ در مجله Current Biology نشان داد که افراد دارای گونه‌های خاص ژن نئاندرتال تفاوت‌هایی در شکل مغز نشان می‌دهند، اما به اندازه‌ای نیست که هنگام ملاقات با آنها متوجه شوید.
همچنین برخی از چیزهایی که شاید از نظر تاریخی مفید بودند، ممکن است امروز تأثیرات منفی داشته باشند. به عنوان مثال، یک نوع ژن از نئاندرتال در مردم امروز، آنها نسبت به درد حساس‌تر می‌کند، که می‌تواند منجر به پیری زودرس شود. یک مطالعه در سال ۲۰۲۳ نشان داد که DNA نئاندرتال به شدت با "بیماری وایکینگ" یا انقباض دوپویترن مرتبط است، در حالی که یک مطالعه در سال ۲۰۱۴ در Nature ژن‌های نئاندرتال را با لوپوس، بیماری کرون و سایر اختلالات خود ایمنی مرتبط کرد.
و در سال ۲۰۲۰ محققان گزارش دادند که یک نوع ژن خاص نئاندرتال باعث می شود افراد دو برابر بیشتر در معرض ابتلا به بیماری کووید-۱۹ قرار گیرند. اگر آنها دو نسخه را به ارث ببرند، خطر حتی بیشتر است. در سال ۲۰۲۱، یک مطالعه در PNAS نشان داد که یک ژن متفاوت نئاندرتال در برخی از انسانهای امروزی محافظت در برابر COVID-۱۹ شدید را نشان میدهد.
چرا نئاندرتال ها منقرض شدند؟
علیرغم میراث ژنتیکی آنها در افراد زنده، نئاندرتال ها به عنوان یک نوع متمایز از هومینین در حدود ۴۰۰۰۰ سال پیش ناپدید شدند. اینکه چرا دقیقاً یک سوال بزرگ باقی مانده است.
آب و هوا مظنون اصلی است. بسیاری از مطالعات، از جمله مطالعه‌ای که در سال ۲۰۲۲ در مجله Nature Ecology and Evolution منتشر شد، نشان داده‌اند که تغییرات سریع آب و هوا بر محیط‌زیست و کمبود حیواناتی که غذای نئاندرتال‌ها بودند در ۱۰۰۰۰ سال آخر بر وجود این گونه تأثیر گذاشته است. با این حال، نئاندرتال‌ها قبلاً از آب و هوای ناپایدار و شرایط افراطی بدون مرگ جان سالم به در برده بودند. دیگران پیشنهاد می کنند که وقتی هوموساپینس‌ها به اوراسیا رسید، اجداد ما برای زیستگاه و طعمه با نئاندرتال ها رقابت کردند. با این حال، تحقیقات جدیدتر نشان داده است که جمعیت های اولیه گونه های ما حداقل ۱۰۰۰۰۰ سال زودتر از آنچه قبلا تصور می شد در اوراسیا حضور داشتند و تا ۶۰۰۰۰ سال پیش به استرالیا رسیدند. علاوه بر این، ما هیچ مدرک باستان شناسی دال بر درگیری بین انسان های مدرن و نئاندرتال ها نداریم.
به احتمال زیاد، عوامل بسیاری منجر به مرگ نئاندرتال ها شد. آنها جوامع نسبتاً کوچک و منزوی داشتند و احتمالاً با چالش هایی روبرو بودند که در محدوده جغرافیایی وسیع آنها متفاوت از هم بود. دو مطالعه در سال ۲۰۱۹ نشان می دهد که آنها ممکن است در معرض خطر انقراض "حرکت آهسته" قرار داشته باشند. "پایان" واقعی نئاندرتال‌ها احتمالاً یک پایان دراماتیک نبود، یک فروکش آرام بود.
ترجمه سام آریامنش