بهیاد سلمان یگانه، بهمناسبت سالمرگ او
![](/file/06f3ec663bde1a57bd216.jpg)
توضیح: سلمان یگانه کارگر کارخانه فولاد لوشان بود که روز ۱۶ اردیبهشت سال ۱۳۸۸ در جریان کار دچار حادثه شد و پیکر مجروحش به بیمارستانی در رشت انتقال یافت. درمان او در این بیمارستان بی نتیجه بود و روز بعد هنگام انتقال از رشت به تهران در آمبولانس جان سپرد. سلمان کارگر آگاه و پیشروی بود که در«کمیته هماهنگی برای ایجاد تشکل کارگری» برای سازمانیابی کارگران علیه سرمایهداری فعالیت میکرد. این کمیته در ۱۷ اردیبهشت ۱۳۸۹ متن زیر را در گرامیداشت سلمان منتشر کرد که ما اکنون در پانزدهمین سالگرد درگذشت جانسوز آن انسان شریف به یاد او بازنشرش میکنیم.
کانال تلگرام منشور آزادی، رفاه، برابری
۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۳
![](/file/a819502961377eefd05b2.jpg)
اسطوره تحمل رنج بشر را معمولا «پرومته» میدانند، موجود شریف و آزادهای که آتش را از خدایان ربود و به دست انسان رساند. زئوس، خدای خدایان، او را به همین سبب در کوه قاف به زنجیر کشید و عقابی را مامور کرد که هر روز جگر پرومته دربند را ازهم بدرد و پاره پاره کند. در پایان هر روز، زئوس جگر پاره پاره پرومته را بازمی ساخت تا روز بعد دوباره مورد حمله عقاب قرارگیرد و بازهم پاره پاره شود. این داستان در روزگار ما نیز همچنان ادامه دارد، با این تفاوت که اسطوره جای خود را به واقعیت، زئوس جای خود را به سرمایهدار و دولت او و پرومته جای خویش به کارگر داده است. سلمان یگانه یکی از این پرومتههای بی شمار بود.
چند ماهی بود که بیکار بود. به هر دری زده بود. دنبال کار به همه شهرهای اطراف سر زده بود و بارها به تهران آمده بود. با آن که از سنین نوجوانی کار کرده بود، مثل اغلب کارگران پس اندازی برای ایام بیکاری نداشت. درآمدش به زور کفاف گذران زندگی خانوادهاش را داده بود و از این جهت بیکاری به شدت تحت فشارش گذاشته بود. آخرین راه، رفتن به دنبال کار در عسلویه بود که هوای آلوده آن برای سلمان که پس از پانزده سال کار در شرکت «فراشن» وبر اثر تنفس غبار سنگ و خاک و سیمان به آسم مزمن مبتلا شده بود واز تنگی نفس رنج میبرد هیچ مناسب نبود. با این همه، سلمان داشت خود و خانوادهاش را آماده این کار میکرد که بالاخره در شرکت فولاد لوشان کار پیدا کرد. قرار شد بهعنوان اپراتور دستگاه بتونیر در آن شرکت کار کند. دستمزد پیشنهادی بسیار کمتر از آن چیزی بود که بهطور معمول باید به سلمان به عنوان یک کارگر ماهرِ باسابقه که سالها با این دستگاه کار کرده بود پرداخت میشد. اما سلمان پس از تحمل ماهها بیکاری و بی پولی چارهای جز قبول آن نداشت و بالاخره شرکت با وعده و وعید افزایش حقوق او در ماههای آینده سلمان را به کار گرفت.
در همان آغاز ورود و شروع کار، سلمان که دستگاه بتونیر را مثل کف دستش می شناخت متوجه اشکال و خرابی دستگاه شد و موضوع را بیدرنگ به اطلاع کارفرما رساند. اما کارفرما از انجام هرگونه اقدامی طفره رفته و گفته بود که وضع شرکت خوب نیست و نمیتواند دستگاه را عوض کند و سلمان فعلا باید با آن کار کند. سلمان هشدار داده بود که خرابی دستگاه ممکن است کار دستش بدهد و او را دچار سانحه کند. اما گوش شنوایی نبود. معلوم بود که جان سلمان هیچ ارزشی برای سرمایهدار صاحب شرکت ندارد و او حاضر نیست برای حفظ آن پولی خرج تعویض دستگاه خراب کند. سلمان با پافشاری بسیار حتی بازرس اداره کار را هم به کارخانه کشاند و او نیز تایید کرد که دستگاه خراب است و کارکردن با آن خطرناک. اما این همه هیچ فایدهای نداشت. سلمان خوب میدانست با دستگاهی کار میکند که هر آن ممکن است اورا به درون خود بکشد و خُرد و خمیر کند. اما چارهای نداشت . کابوس هولناک بیکاری و گرسنگی فرزندانش اورا وادار به ادامه کار با هیولای مرگآفرینی می کرد که سرانجام نیز او را به کام مرگ کشاند. با همین وضع بود که سلمان روزی ۱۴ ساعت با این دستگاه کار می کرد، ۸ ساعت کار معمول و ۶ ساعت اضافه کاریِ اجباری، شب کاری اجباری در حالی که همان روز ۱۴ ساعت کار کرده بود وکار اجباری در تمام پنج شنبهها و جمعهها و روزهای تعطیل. ماهانه ۱۸۰ ساعت اضافه کاری میکرد درحالی که تا زمانی که لای دستگاه له شد بابت آن حتی یک ریال هم دریافت نکرده بود.
سرانجام روز حادثه فرارسید و دستگاه خراب کار خودش را کرد. روز ۱۶ اردیبهشت ۸ ساعت ۶ بعد از ظهر درحالی که سلمان خسته از ۱۲ ساعت کار مدام مشغول کار بود قطعه سنگی لای دستگاه گیر کرد. سلمان که کارگر باتجربهای بود با وجود خستگی حواسش بود که ابتدا دستگاه را خاموش کند بعد سنگ را درآورد. اما با درآمدن سنگ، دستگاه هم به یک باره به کار افتاد و سلمان را از پاها تا کمر به درون خود کشید. همزمان، دو تیغه آهنی در محفظه نگهداری بتون که سلمان در آن افتاده بود از دو طرف به هم آمدند و کمر سلمان را میان خود له کردند. طحال، روده و کلیههای سلمان در دَم پاره پاره شد. کارگران همکار سلمان بدن له شده او را از لای تیغههای آهنیِ دستگاه بتونبر بیرون میکشند. جسم نیمهجان او را اول به منجیل و سپس به رشت می برند. اما پس از یک عمل جراحی در رشت، صاحبان بیمارستان که میدانستند سلمان به زودی میمیرد برای رفع هرگونه مسئولیت از خود به انتقال او به بیرون از بیمارستان و ظاهرا به قصد تهران اقدام میکنند. آمبولانس از دروازه رشت بیرون نرفته بود که سلمان تسلیم مرگ شد. سالها قطره قطره شیره جانش در این کارخانه و آن کارگاه از درون وجودش بیرون کشیده شده بود و تبدیل به ثروت و سرمایه بیشتر برای سرمایهداران شده بود. اما این جنایت برای همه این هیولاهای آدم خوارکافی نبود و بالاخره زندگیش را یکجا از او گرفتند . سلمان یگانه قربانی حرص سیریناپذیر سوداندوزی سرمایه شد و بدین سان مورد دیگری به میلیاردها مورد کیفرخواست طبقه کارگر علیه جنایات سرمایه و دولت های آن در سراسر جهان افزوده شد.
سلمان یکی از شریفترین، آگاه ترین و پیگیرترین کارگران جنبش ضدسرمایه داری طبقه کارگر بود، کارگر فعال و پیشروی که استوار و آشتیناپذیردر مقابل نظام انسان کُش سرمایهداری و جریانهای سرمایهدارانه درون جنبش کارگری قد برافراشته بود، کارگری که تشنه آگاهی بود و همواره کتاب برایش حکم نان شب را داشت و درهمان حال فعالی خستگیناپذیر در عرصه عمل و مبارزه ضدسرمایه داری بود، انسان پاک و صمیمی و بیآلایشی که قلبش برای آزادی انسان می تپید. تمام کسانی که سلمان را از نزدیک می شناختند در غم از دست دادنش سوختند و داغ مرگ جانسوز او را همچنان در دل دارند. مرگ سلمان به ویژه برای همسر(نسرین) وفرزندانش (مارال و انوش) که عاشقانه دوستشان داشت و برای خانواده شریف و زحمتکشاش که انسانی چون او را پرورده بود و برای جنبش ضدسرمایهداری طبقه کارگر ضایعه ای بود که حالاحالاها جبران نخواهد شد.
با این همه، سلمان تنها کارگری نیست که جانش فدای سوداندوزی سرمایه شده است. تا نظام سرمایه داری بوده چنین بوده و تا این نظام انسانکُش باقی است چنین خواهد بود. بر اساس گزارش نهادهای بین المللی سرمایه و در خوشبینانه ترین حالت هرساله ۲ میلیون کارگر براثر حوادث ناشی از کار کشته میشوند. آمار دیگری میگوید که در هر دقیقه ۱۵ کارگر در چهار گوشه جهان در محیط کار دچار سانحه منجر به مرگ میشوند که آمار کارگران کشته شده در سال را به ۸ میلیون می رساند. سالانه ۲/۱ میلیون کارگر زخمی میشوند یا آسیب میبینند و ۱۶۰ میلیون کارگر دچار انواع بیماریها ی ناشی از آلودگی محیط کار میشوند. همچنین میلیونها خانواده کارگری دچار انواع آسیب های اجتماعی و روحی وروانی ناشی از مرگ، آسیب دیدگی یا از کار افتادگی نانآور خانواده و عزیزان خود میشوند، آسیب هایی که در اکثر موارد جبرانناپذیرند و درد و رنج آن تا پایان عمر با چنین خانوادههایی همراه خواهد بود.
در کشور ما کمتر آماری در این زمینه منتشر میشود و همان آماری نیز که هر چند وقت یک بار از جایی درز میکند آن قدر دور از واقعیت است که به هیچ عنوان قابل استناد نیست. بر اساس آمار منتشر شده از سوی سازمان تامین اجتماعی در سال ۱۳۸۶ بیش از ۲۵ هزار و ۴۵۹ حادثه در حین کار برای کارگران رخ داده که به قطع دست و پا یا انگشتان، متلاشی شدن جمجمه، کورشدن چشم، شکستن گردن، شکستن ستون فقرات، قطع نخاع، از شکل افتادن کامل صورت، آسیبدیدگی در تمام اعضای بدن یا مرگ کارگر منجرشده است. به روایت سازمان تأمین اجتماعی در سال ۸۶ تعداد کشتهشدگان و از کارافتادگان ناشی از سوانح کار ۲۱۰۰ نفر گزارش شده که نسبت به سال ۸۵ یعنی سال قبل از آن ۹٪ افزایش داشته است. از این تعداد ۳۰٪ به بخش ساختمان اختصاص داشته است. این آمار از سوی سازمان تأمین اجتماعی منتشر شده، سازمانی که با چاپیدن حق بیمه کارگران به یکی از بزرگترین تراستهای سرمایهداری ایران تبدیل شده، صدها کارخانه و کارگاه بزرگ و کوچک را به مالکیت خود در آورده ومشغول استثمار وحشیانه هزاران کارگری است که روزانه در همین کارخانهها و کارگاهها مشغول کار هستند و هرلحظه امکان دارد سر و دست و کمر وگردنشان در این جا و آن جا خُرد یا له شود یا از بلندی پرت شوند و جان دهند یا قطع نخاع گردند و برای همه عمر از کار افتاده و خانه نشین شوند. پس چه طور می توان انتظار داشت که این سازمان سرمایهداری که خود دستش تا آرنج به خون کارگران آغشته است آمار درستی از جنایاتی بدهد که خود مسئول مستقیم آن است؟ با این همه، آمار سایت پزشکان ایران در تیر ماه ۸۸ نشان میدهد که در ایران در هر دقیقه ۷ نفر دچار سانحه ناشی از کار میشوند که این آمار بیشتر به واقعیت نزدیک است. این سایت گزارش کرده است که به همین نسبت میلیونها کارگری که در محیطهای آلوده کار میکنند که کارفرما از فراهم کردن وسایل وامکانات لازم برای ایمنی، تهویه و پاکی و سلامتی محیط کار دریغ کرده است، دچار انواع بیماریهای گوارشی، ریوی، پوستی و انواع سرطانها میشوند که بسیاری از آنها لاعلاج هستند، به ویژه کارگرانی که درحین کار گرد و غبار، سرب یا بخار مواد شیمیایی تنفس می کنند به بیماریهای تنفسی و ریوی دچارمیشوند، کارگرانی که بر اثر مواد شیمیایی مثل سیانورها، آرسنیک، فسفر، اسیدها و غیره به بیماریهای گوارشی یا با جذب موادی مانند سرب، تترااتیل، فنول و تی ان تی به انواع بیماریهای پوستی مبتلا میشوند.
سلمان یگانه کارگر پیشرو و آگاهی بود که علیه ظلم و ستم سرمایه - که این گونه کارگران را سلاخی و قتل عام میکند - برخاسته بود. او با همه وجودش دریافته بود که سرمایه فقط و فقط از آن رو قدرتمند است که کارگران در مقابلش زانو زدهاند. او نیز چون پرومته آتش را از خدایان ربود تا آن را مشعل فراراه همزنجیرانش سازد. و در جریان همین نبرد با خدایان سرمایه بود که به عقوبتی سهمگین دچار آمد و عقاب سرمایه طحالش را پاره پاره کرد. اینک این طحال پاره پاره را خدایان سرمایه هر روز بازمیسازند تا فردا بازهم مورد حمله عقاب سرمایه قرارگیرد و بازهم پاره پاره شود.
آیا داستان این رنج همچنان ادامه خواهد داشت؟ آیا تحمل این رنج، تقدیر بی چون و چرای انسان است؟ باید گفت آری، رنج انسانهای کارگر بدین سان ادامه خواهد داشت مگر آن که آنان دریابند که تحمل این زندگی سرنوشت لایتغیرشان نیست و بدین سان با نیروی متشکل خویش به عرش اعلای سرمایه یورش برند و آن را به زیر کشند. یاد سلمان یگانه را با ادامه این راه، که او خود از پرچمدارانش بود، گرامی میداریم.
کمیته هماهنگی برای ایجاد تشکل کارگری
۱۷ اردیبهشت ۱۳۸۹